3194 sayılı İmar Kanunu'nun 'İrtifak hakları' başlıklı 14. maddesi, belediye veya valiliklerin bir gayrimenkulün tamamını kamulaştırmadan kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis etme yetkisini düzenler. Bu yetki hangi durumlarda ve nasıl kullanılır? Bedelsiz irtifak hakkı tesis etme karşılığında bedelsiz irtifak hakkı verme imkanı var mıdır?

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 14. maddesinin birinci fıkrasına göre, belediye veya valilikler, imar planlarının uygulanması sırasında, bir gayrimenkulün tamamını kamulaştırmadan o yerin muayyen saha, yükseklikte ve derinliğindeki kısmı üzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis edebilir. Bu, mülkiyetin tamamını kamulaştırmak yerine, sadece belirli bir kullanım veya geçiş hakkı gibi sınırlı ayni hakların tesisi anlamına gelir. Madde 14'ün ikinci fıkrası ise, belediyeler veya valiliklerin, mümkün olan yer ve hallerde mal sahibinin muvafakatiyle, bedelsiz irtifak hakkı verme karşılığında, bedelsiz irtifak hakkı tesis edebileceğini belirtmektedir. Bu, idare ile malik arasında karşılıklı rızaya dayalı bir hak değişimi veya takası yoluyla kamu yararının sağlanmasına olanak tanır.