4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi 'engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu'nu düzenler. Özel sektör ve kamu işyerleri için bu zorunluluğun oranları nelerdir? Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde hangi işçiler esas alınır? İşverenlerin bu zorunluluğu yerine getirmemesi halinde uygulanacak idari yaptırımlar nelerdir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesine göre; - **Özel Sektör İşyerleri:** Elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli işçiyi çalıştırmakla yükümlüdürler. - **Kamu İşyerleri:** Yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi çalıştırmakla yükümlüdürler. Ayrıca askerlik hizmetini yaparken terör olayları sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananlar da bu kapsama dahildir (30/1). İşçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür (30/2). İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar (30/3). Bu Kanunun 30. maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz (101/1).