İmar Kanunu Ek Madde 8'de düzenlenen 'plan değişiklikleri ve değer artış payı' mekanizmasını açıklayınız. Hangi durumlarda değer artış payı alınması zorunludur ve bu payın ödenmesi gereken son tarih nedir?

Ek Madde 8'e göre, imar planı değişiklikleri, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak şekilde ve teknik gerekçeleri sağlamak şartıyla yapılır. Parsel bazında; nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini, bina yüksekliğini arttıran imar planı değişiklikleri yapılamaz. Ancak bin metrekareden az olmamak kaydıyla oluşmuş adalarda; ada bazında nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini, bina yüksekliğini arttıran veya fonksiyon değişikliği getiren plan değişikliklerinde ihtiyaç duyulan kültürel tesis, sosyal ve teknik altyapı kullanımları adanın merkezine en fazla 500 metre yarı çaplı alanda karşılanmak zorundadır. *Değer artış payı*, taşınmaz maliklerinin tamamının talebi üzerine ada bazında yapılacak imar planı değişikliği sonucunda değerinde artış olan arsanın artan değerinin tamamı olarak alınır. Değer artışı, lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşları tarafından belirlenir. Değer artış payı, *en geç taşınmazın ilk satışında veya ruhsat aşamasında* taşınmaz maliklerince ödenir. Bu pay ödenmeden yapı ruhsatı düzenlenemez. Belirli durumlar (afet riskli alanlar, kamu yatırımları, mazbut/mülhak vakıf alanları vb.) bu uygulamadan muaftır (3194 Sayılı Kanun Ek Madde 8).