Velayetin değiştirilmesi TMK madde 183 kapsamında hangi koşullarda gündeme gelebilir? Velayetin bırakıldığı tarafın ölmesi durumunda velayet kendiliğinden diğer ebeveyne geçer mi?

TMK madde 183'e göre, ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Bu önlemler arasında velayetin değiştirilmesi de bulunabilir. Velayetin değiştirilmesinde temel kriter çocuğun üstün yararıdır. Velayetin bırakıldığı tarafın ölmesi durumunda velayet kendiliğinden diğer ebeveyne geçmez. Sağ kalan ebeveynin velayeti alabilmesi için mahkemeye başvurarak velayetin kendisine verilmesini talep etmesi gerekir. Mahkeme, çocuğun menfaatini göz önünde bulundurarak bir karar verir. Eğer sağ kalan ebeveynin velayeti alması çocuğun menfaatine uygun değilse (örneğin, çocuğa bakamayacak durumda olması, çocuğa karşı ilgisiz olması vb.), mahkeme çocuğa bir vasi atayabilir. İlgili Kanun Maddesi: TMK m.183, m.336/3 (Ana ve babadan birinin ölümü hâlinde velâyet sağ kalana, boşanmada ise çocuğun bırakıldığı tarafa aittir - bu hüküm evlilik birliği devam ederken ölümle veya boşanma anındaki durumla ilgilidir. Boşanma sonrası velayet sahibi ebeveynin ölümü m.183 kapsamında değerlendirilir). Açıklama: Velayet, kamu düzenine ilişkin bir konu olup, çocuğun üstün yararı her zaman önceliklidir. Bu nedenle, velayete ilişkin durumlar değişen koşullara göre mahkeme kararıyla yeniden düzenlenebilir.