Menfi tespit davasında ispat yükümlülüğü kural olarak kime aittir ve bu kural hangi durumlarda davacıya (borçlu olduğu iddia edilen kişiye) geçer?

Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü davalı alacaklıdadır. Davalı alacaklı, alacağının veya hukuki ilişkinin varlığını ispatlamakla yükümlüdür. Ancak, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu olduğu iddia edilen kişi), davalının mevcut olduğunu iddia ettiği hukuki ilişkinin hiç doğmadığını değil de; doğduğunu fakat bu hukuki ilişkinin başka bir nedenle (örneğin ödeme, ibra, takas, zamanaşımı gibi sebeplerle) geçersiz olduğunu veya sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda ispat yükü davacıya düşer. Yani, hukuki ilişkinin varlığını kabul edip, onun sonradan ortadan kalktığını iddia eden borçlu, bu iddialarını ispatlamakla yükümlü olur. İlgili Kanun Maddesi: İİK m.72, HMK m.190 (genel ispat yükü kuralı). Açıklama: İspat yükünün bu şekilde dağıtılması, iddia edilen vakıayı ileri süren tarafın onu ispatlaması genel kuralının bir yansımasıdır. Davacı, alacağın hiç doğmadığını iddia ediyorsa, alacaklının alacağın varlığını ispat etmesi gerekir. Ancak davacı, alacağın doğduğunu kabul edip sona erdiğini iddia ediyorsa, bu sona erme sebebini ispatlamalıdır.