Derhal uygulama ilkesi, ceza muhakemesi usul kanunlarının zaman bakımından uygulanmasında ne anlama gelir ve maddi ceza hukuku kurallarının uygulanmasından hangi yönüyle ayrılır?

Derhal uygulama ilkesi (veya hemen uygulama ilkesi), ceza muhakemesi usul kanunlarının zaman bakımından uygulanmasında temel kuraldır. Bu ilkeye göre, bir usul işlemi yapıldığı sırada yürürlükte olan muhakeme kanunu hükümlerine tabi olur. Yani, usul kanunlarında yapılan değişiklikler, kanun yürürlüğe girdiği andan itibaren devam etmekte olan ve yapılacak olan tüm usul işlemlerine derhal uygulanır. Maddi ceza hukuku kurallarının (suç ve cezaları belirleyen kurallar) zaman bakımından uygulanmasından temel farkı şudur: Maddi ceza hukukunda 'lehe kanunun geçmişe yürümesi' (TCK md. 7) ilkesi geçerlidir; yani, suç işlendikten sonra yürürlüğe giren yeni kanun, failin lehine hükümler içeriyorsa geçmişe yönelik olarak uygulanır. Ancak usul kanunları kural olarak geçmişe yürümez; yeni usul kuralı, yürürlüğe girdiği tarihten önceki usul işlemlerini geçersiz kılmaz, ancak yürürlükten sonraki işlemlere uygulanır. Usul kanunlarının derhal uygulanmasında, yeni kuralın sanığın lehine mi aleyhine mi olduğuna bakılmaz (CGK-K.2018/478).