Adli tatilde (HMK m.103, CMK m.331) görülmeye devam eden dava ve işler hangileridir? Bu işlerin adli tatilde görülmesinin ardındaki temel prensip nedir?
Adli tatilde (20 Temmuz - 31 Ağustos arası) kural olarak yargısal faaliyetler durur ve süreler işlemez (CMK) veya sonu tatile rastlayan süreler uzar (HMK). Ancak, bazı dava ve işlerin nitelikleri gereği bekletilmeleri sakıncalı olacağından, kanun koyucu bu tür işlerin adli tatilde de görülmeye devam etmesini öngörmüştür. Adli Tatilde Görülen Dava ve İşler: Hukuk Davaları Bakımından (HMK Madde 103): * İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki korumalar ile bunlara karşı yapılacak itirazlar. * Deniz raporlarının alınması ve dispeççi atanması talepleri. * Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ya da işler. * Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri ve davaları. * Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar. * Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi talepleri ile kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri. * İflas ve konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler ve davalar. * Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler. * Tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler. * Çekişmesiz yargı işleri. * Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine, mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler. Ceza Davaları Bakımından (CMK Madde 331): * Soruşturma işlemleri devam eder. * Tutuklu işlere ilişkin kovuşturmalar (duruşmalar yapılabilir, kararlar verilebilir). * İvedi sayılacak diğer hususlar (HSK tarafından belirlenir). * Bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay, yalnız tutuklu hükümlere ilişkin veya Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu (mülga, ancak CMK'da benzeri seri muhakeme, basit yargılama gibi hızlandırılmış usuller düşünülebilir) gereğince görülen işlerin incelemelerini yapar. Temel Prensip: Bu işlerin adli tatilde görülmesinin ardındaki temel prensip, 'ivedilik' ve 'gecikmesinde sakınca bulunan haller'dir. Hak kayıplarının önlenmesi, kişilerin temel hak ve özgürlükleriyle (özellikle özgürlük ve güvenlik hakkı, aile hukukuna ilişkin hassas konular) ilgili durumların sürüncemede bırakılmaması, kamu düzeninin korunması ve adaletin bir an önce tecellisi gibi amaçlar bu istisnaların temelini oluşturur. Örneğin, bir ihtiyati tedbir kararı veya tutukluluk hali, adli tatil gerekçesiyle ertelenemeyecek kadar acil ve önemli niteliktedir.