Türk Medeni Kanunu'na göre 'vasilik' hangi hallerde gereklidir ve vasi atanma sürecinde mahkemenin dikkate aldığı öncelikler nelerdir?

Türk Medeni Kanunu'na (TMK) göre 'vasilik' (vesayet altına alınma) gerektiren haller şunlardır (TMK m. 404 vd.): 1. Küçüklük: Velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır (TMK m. 404). (Ancak metinde bu durumdan bahsedilmemiş, erginler için olanlar sıralanmış.) 2. Kısıtlama Nedenleri (Erginler İçin): a) Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı: Bu nedenle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır (TMK m. 405). b) Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim: Bu sebeplerle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır (TMK m. 406). c) Özgürlüğü bağlayıcı ceza: Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır (TMK m. 407). d) İsteğe bağlı kısıtlama: Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin, kendi isteği üzerine kısıtlanmasını talep edebilir (TMK m. 408). Vasi Atanma Sürecinde Mahkemenin (Vesayet Makamı Olan Sulh Hukuk Mahkemesi) Dikkate Aldığı Öncelikler (TMK m. 413-415): 1. Genel Kural: Vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar (TMK m. 413). 2. Eşin ve Hısımların Önceliği (TMK m. 414): Haklı sebepler (örneğin menfaat çatışması, yetersizlik) engel olmadıkça, vesayet makamı, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşini veya yakın hısımlarından birini (anne, baba, çocuk, kardeş gibi) vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar. Bu atamada, vesayet altına alınacak kişiyle olan kişisel ilişkiler ve yerleşim yerlerinin (coğrafi) yakınlığı göz önünde tutulur. 3. İlgililerin İsteği (TMK m. 415): Haklı sebepler engel olmadıkça, vasiliğe, vesayet altına alınacak kişinin kendisinin ya da ana veya babasının gösterdiği kimse atanır. Yani, kişinin veya ailesinin vasi konusundaki tercihleri dikkate alınır. Mahkeme, vasi adayının bu görevi yerine getirebilecek yetenekte ve dürüstlükte olup olmadığını, menfaat çatışması bulunup bulunmadığını araştırır. Gerekirse sağlık raporu (özellikle akıl hastalığı/zayıflığı durumlarında) ve kolluk araştırması yaptırabilir.