TCK Madde 34'e göre, 'geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle' işlenen fiillerde ceza sorumluluğunun kalkması veya azalması hangi koşullara bağlıdır? İradi olarak alkol veya uyuşturucu alıp suç işleyen kişinin durumu bu madde kapsamında nasıl değerlendirilir?
TCK Madde 34, alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işlenmesi durumunda ceza sorumluluğunu düzenler. Bu maddeye göre ceza sorumluluğunun kalkması veya azalması şu koşullara bağlıdır: 1. Etkenin Niteliği: Kişinin alkol veya uyuşturucu madde etkisi altında olması gerekir. 2. Alınma Şekli: Bu alkol veya uyuşturucu maddenin ya 'geçici bir nedenle' (örneğin, bir hastalığa bağlı ani ve öngörülemeyen bir durum) ya da 'irade dışı' (örneğin, zorla verilmesi, farkında olmadan içeceğine karıştırılması) alınmış olması şarttır. 3. Etki Derecesi: Bu etkiyle kişinin; a) İşlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması (algılama yeteneğinin ortadan kalkması) VEYA b) Bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olması (irade yeteneğinin önemli ölçüde azalması) gerekir. Eğer bu koşullar varsa, kişiye ceza verilmez (TCK m.34/1). İradi Olarak Alkol veya Uyuşturucu Alıp Suç İşleyen Kişinin Durumu: TCK Madde 34/2, bu durumu ayrıca düzenler: 'İradî olarak alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işleyen kişi hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.' Bu demektir ki, kişi bilerek ve isteyerek alkol veya uyuşturucu madde almış ve bu etki altındayken bir suç işlemişse, TCK m.34/1'deki cezasızlık veya ceza indiriminden yararlanamaz. Kural olarak tam ceza sorumluluğuna sahip olur. Hatta bazı suçlar açısından (örneğin trafik güvenliğini tehlikeye sokma) alkollü olmak suçun unsuru veya ağırlaştırıcı nedeni bile olabilir. Uygulamada, 'geçici neden' veya 'irade dışılık' unsurları dar yorumlanır. Kişinin kendi kusuruyla bu duruma düşmemiş olması esastır. Madde bağımlılarının maddeyi bilerek kullanmaları iradi bir davranış olarak kabul edildiğinden, bu kişiler genellikle TCK m.34/1'den yararlanamazlar.