CMK Madde 329'a göre, suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kimsenin bu nedenle yapılmış giderleri ödemeye mahkum edilmesi hangi koşullara bağlıdır ve bu karar hangi merciler tarafından verilebilir?

CMK Madde 329, suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kimsenin, bu eylemi nedeniyle yapılan (Devlet Hazinesi ve sanık tarafından karşılanan zorunlu) giderleri ödemeye mahkum edilmesini düzenler. Bu yaptırımın uygulanabilmesi için şu koşullar aranır: 1. Suç Uydurma veya İftira Fiili: Kişinin TCK anlamında suç uydurma (TCK m. 271) veya iftira (TCK m. 267) suçunu işlediğinin sabit olması gerekir. Maddenin gerekçesinde 'iyice araştırmadan, ağır bir savsama ve kusurla gerçeğe aykırı ihbarda bulunan kimse' ifadesi de geçmekle birlikte, fıkra metni 'suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan' şeklinde daha dar bir ifade kullanmıştır. Dolayısıyla, bu fiillerden birinin kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla veya soruşturma/kovuşturma makamlarınca net bir şekilde tespit edilmiş olması gerekir. 2. Nedensellik Bağı: Yapılan soruşturma veya kovuşturma giderlerinin, bu suç uydurma veya iftira fiili nedeniyle yapılmış olması gerekir. Bu Kararı Verebilecek Merciler: Kararın hangi merci tarafından verileceği, suç uydurma veya iftiranın hangi aşamada anlaşıldığına göre değişir: * Soruşturma Evresi Sonunda: Eğer soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılmasına gerek görülmezse (KYOK kararı verilirse) ve bu durum iftira veya suç uydurma nedeniyle ise, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine Sulh Ceza Hâkimi tarafından giderlerin ödenmesine karar verilir. * Kovuşturma Evresinde: Eğer kamu davası açılmış ve iftira veya suç uydurma durumu kovuşturma evresinde (mahkeme aşamasında) anlaşılmışsa, davaya bakan mahkeme (örneğin, beraat kararıyla birlikte veya ayrı bir kararla) giderlerin ödenmesine hükmeder. Her iki halde de, giderleri ödemesi istenen ihbar veya şikayette bulunan kimsenin dinlenilmesi zorunludur. Bu karara karşı şüpheli/sanık, ihbar eden kimse ve Cumhuriyet savcısı acele itiraz yoluna başvurabilir.