Kesinleşen bir icra takibi sonrasında, borçlunun taşınmazına haciz konulması süreci nasıl işler ve haczin tapu siciline işlenmesinin hukuki niteliği nedir?
Kesinleşen bir icra takibi sonrasında borçlunun taşınmazına (gayrimenkulüne) haciz konulması süreci İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümlerine göre şu şekilde işler: 1. Alacaklının Talebi: İcra takibi kesinleştikten sonra (ödeme emrine itiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması/iptali ile), alacaklının veya vekilinin talebi üzerine icra müdürlüğü haciz işlemlerine başlar. Alacaklı, borçlunun taşınmazlarının sorgulanması (TAKBİS üzerinden) ve haczedilmesini talep eder. 2. Haciz Kararı ve Müzekkere: İcra müdürlüğü, talep üzerine haciz kararı verir. Borçlunun adına kayıtlı taşınmaz tespit edildiğinde, icra memuru ilgili tapu müdürlüğüne bir müzekkere (resmi yazı) yazar. Bu müzekkerede, taşınmazın haczedildiği, haczin hangi alacak (dosya numarası ve miktar) için konulduğu, alacaklının adı ve adresi bildirilir. 3. Tapu Siciline Şerh: Tapu müdürlüğü, icra dairesinden gelen müzekkereye istinaden taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine haciz şerhini işler. Haczin Tapu Siciline İşlenmesinin Hukuki Niteliği: Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, taşınmazın usulüne uygun olarak haczedildiğinin kabulü için alacaklının haciz talebinden sonra icra müdürlüğünce haciz kararı verilmesi yeterlidir. Taşınmaz haczinin geçerliliği ve tamamlanmış sayılması için tapu siciline şerh verilmesi zorunlu değildir. Haczin tapuya işlenmesi kurucu değil, bildirici (açıklayıcı) niteliktedir. Yani haciz, icra müdürlüğünün haciz kararı ile hukuken doğar. Ancak, taşınmaz haczinin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi (yani hacizden sonra taşınmazı devralan veya üzerinde hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişilere karşı haczin geçerli olabilmesi) için haczin tapu siciline işlenmiş olması şarttır (TMK m. 1023 - tapu siciline güven ilkesi ve İİK m. 91). Tapuya işlenmemiş bir haciz, hacizden habersiz iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez. Haciz şerhi, taşınmaz üzerindeki bu takyidatı alenileştirir ve sonraki hak sahiplerini uyarır.