Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 328'de düzenlenen 'karşılıklı hakaret' hallerinde yargılama giderlerinin yükletilmesi prensibi nedir? Bu durum, ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilse dahi yargılama gideri sorumluluğunu nasıl etkiler?
Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 328, 'karşılıklı hakaret' hallerinde yargılama giderlerinin yükletilmesi prensibini düzenlemektedir. Maddenin (1) numaralı fıkrası açıkça belirtir ki: 'Karşılıklı hakaret hâllerinde taraflardan biri veya her ikisi hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararının verilmesi; bunlardan birinin veya her ikisinin giderler karşılamaya mahkûm edilmelerine engel olmaz.' Bu hüküm, karşılıklı hakaret suçlarında, yargılama sonunda taraflardan biri veya her ikisi hakkında Türk Ceza Kanunu (TCK) madde 129/3 (haksız fiile tepki olarak işlenen hakaret) uyarınca ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilse bile, bu durumun yargılama giderleri sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını ifade eder. Yani, fiil suç teşkil etse de ceza yaptırımının uygulanmaması, fiilin hukuka aykırılığını ve yargılama giderlerinin doğmasına neden olduğunu değiştirmez. **Prensip**: Yargılama giderleri, kural olarak, yargılamanın doğmasına neden olan taraf veya taraflara yükletilir. Karşılıklı hakaret durumunda, her iki taraf da yargılama giderlerinin doğmasına sebebiyet verdiğinden, mahkeme bu giderleri her iki tarafa veya olayın özelliklerine göre sadece birine yükleyebilir. CMK 328'in gerekçesi de bunu destekler: 'Karşılıklı hakaret halinde mahkeme, gerektiğinde iki taraf veya hangi tarafın neden olduğunu göz önüne alarak yalnız biri hakkındaki cezayı kaldırabilecektir. Bu durumda yargılama giderinin bunlardan birine veya her ikisine yüklenmesine de karar verilmesi gereklidir.' **Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirme**: Yargıtay kararları, bu prensibi tutarlı bir şekilde uygulamaktadır: * Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2016/5059 E., 2017/1133 K. sayılı kararı, kooperatif genel kurulunun süresinde yapılmamasına rağmen suç işleme kastı tespit edilemeyen sanıklar hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verildiğinde, yargılama giderlerinin CMK 328 uyarınca sanıklara yükletilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Bu karar, CMK 328'in sadece 'karşılıklı hakaret' hallerine özgü olduğunu göstermektedir. * Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2015/39641 E., 2017/1274 K. sayılı kararı ise tam da karşılıklı hakaret durumunu ele almıştır. Sanıklar hakkında hakaret suçunu karşılıklı işlemeleri nedeniyle TCK 129/3 gereğince ceza verilmesine yer olmadığı kararı verildiğinde, 'suç ve suçluluğu ortadan kaldırmayacağından, CMK’nın 328. maddesi uyarınca sanıkların sebebiyet verdikleri yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaları gerektiğinin gözetilmemesi'ni bozma nedeni saymıştır. Hükmü düzelterek, '46 TL olan yargılama giderinin sanıklardan eşit olarak tahsiline' karar vermiştir. * Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2014/5948 E., 2014/5948 K. sayılı kararı da benzer şekilde, haksız bir fiile tepki olarak işlenen hakaret sebebiyle TCK 129/3 ve CMK 223/4-c'ye göre ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi durumunda, CMK 328/1 uyarınca sanığın sebebiyet verdiği yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiğini belirtmiştir. Bu kararlar, ceza verilmemesi durumunda dahi, fiilin kendisinin yargılama giderlerine yol açan bir 'sebebiyet' olduğu ve bu giderlerin sorumluluğunun devam ettiği ilkesini pekiştirmektedir.