Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 357'de Bölge Adliye Mahkemelerinde yapılamayacak işlemler nelerdir? Bu sınırlamaların gerekçelerini ve istisnai durumları detaylıca açıklayınız.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 357, Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) hukuk dairelerinde yapılamayacak işlemleri açıkça düzenlemektedir. Buna göre, BAM'da karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı ve HMK 166. maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere davaların birleştirilmesi istenemez. Ayrıca, BAM tarafından re'sen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz. BAM için yetki sözleşmesi yapılamaz. Bu sınırlamaların gerekçeleri şunlardır: BAM, kural olarak bir ilk derece mahkemesi gibi davaya bakmadığından, karşı dava açılamaz. Davaya müdahale, doğası gereği ancak ilk derece mahkemesinde yarar sağlayacağı öngörüldüğünden BAM'da müdahale olanağı tanınmamıştır. BAM, sadece ilk derece mahkemesince karara bağlanan davalara bakabildiğinden, farklı ilk derece mahkemelerindeki davaların birleştirilmesi söz konusu olamaz. BAM'ın yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, yetki sözleşmesi yapılamaz. Islah, ilk derece mahkemesinde hüküm ifade ettiğinden, BAM'da ıslah kabul edilmez ve buna paralel olarak, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmaların karşı tarafın muvafakatiyle dahi BAM'da ileri sürülmesi benimsenmemiştir. İddia ve savunmanın değiştirilmesi ve genişletilmesi yasağına aykırılık re'sen gözetilir. İlk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak ileri sürülmeyen deliller de BAM'da incelenemez. Ancak bu kuralın istisnaları da bulunmaktadır: İlk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen veya mücbir bir sebeple gösterilmesine olanak bulunmayan deliller BAM'ca incelenebilir (HMK m. 357/3). Ayrıca, tarafın geç ileri sürmesinde bir kusuru bulunmadığı deliller de incelenebilir. Bunun yanı sıra, BAM'ca kendiliğinden incelenecek hususlar (örneğin kamu düzenine ilişkin itirazlar) taraflarca da ileri sürülebilir. Bu düzenlemeler, BAM'ın hukuki denetim yetkisini belirli sınırlar içinde tutarken, hak kayıplarını önlemeyi amaçlar.