İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici Maddeleri, özellikle Bölge İdare Mahkemelerinin faaliyete geçişiyle idari yargıdaki kanun yollarına ilişkin getirdiği değişiklikler ve bu değişikliklerin yürürlük tarihlerini açıklayınız. Ayrıca Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararlarına karşı yargılamanın yenilenmesi imkanını değerlendiriniz.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), idari yargılama süreçlerini düzenleyen temel kanundur. Özellikle Bölge İdare Mahkemeleri'nin (BİM) faaliyete geçişiyle birlikte İYUK'a eklenen geçici maddeler, idari yargıdaki kanun yolları sisteminde önemli değişiklikler yapmıştır. **1. Bölge İdare Mahkemelerinin Faaliyete Geçişi ve Kanun Yollarına Etkisi (İYUK Geçici Madde 8):** İYUK Geçici Madde 8, BİM'lerin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında, bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin uygulanacağını düzenlemiştir. Bu hüküm, istinaf kanun yolunun idari yargıya tam anlamıyla entegrasyonunu sağlamıştır. Buna göre: * **Uygulama Tarihi:** BİM'lerin faaliyete geçme tarihinden sonra verilen kararlar hakkında, İYUK'un istinaf (BİM) ve temyiz (Danıştay) kanun yollarına ilişkin yeni hükümleri uygulanır. * **Önceki Kararlar:** Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında ise, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler (temyiz) uygulanmaya devam eder. * **İtirazlarda Harç:** BİM'lerin faaliyete geçme tarihine kadar idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara yapılan itirazlarda, İYUK'la düzenlenen istinaf kanun yolu için öngörülen harçlar alınır. * **İvedi Yargılama Usulü:** İvedi yargılama usulü, Geçici Madde 8'deki genel kuralın istisnasıdır; bu usulde getirilen kanun yolları hükümleri, 6545 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra temyiz talebi reddedilen kararlara karşı da belirli süreler içinde yeniden temyiz yoluna başvurma imkanı tanımıştır. **2. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) Kararlarına Karşı Yargılamanın Yenilenmesi (İYUK Geçici Madde 9):** Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, 2017 Anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır. AYİM kararlarından kaynaklanan hak ihlallerini gidermek amacıyla İYUK'a Geçici Madde 9 eklenmiştir. Bu madde, özel bir yargılamanın yenilenmesi yolunu düzenlemektedir: * **Başvuru Hakkı:** Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, kaldırılan AYİM'in tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) yaptığı başvuru derdest olanlar, bu tarihten itibaren üç ay içinde Ankara idare mahkemelerinden yargılamanın yenilenmesini isteyebilirler. * **Ek Süre Hakkı:** Bu süre içinde istemde bulunmayanlar için de bir ek imkan tanınmıştır: AİHM'ce münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilemezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren üç ay içinde de istemde bulunabilirler. * **Yargılamanın Yenilenmesi:** Süresinde istemde bulunulması halinde yargılama yeniden yapılarak karar verilir. Bu özel düzenleme, AYİM'in yapısıyla ilgili uluslararası eleştiriler ve AİHM'in iç hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki kararları karşısında, yargılama hakkının etkinliğini sağlamak amacıyla getirilmiştir. Kamuoyunda FETÖ davaları olarak bilinen süreçlerde ihraç edilen askeri personelin AYİM kararlarına karşı açtığı davalarda bu madde büyük önem taşımaktadır. **3. İYUK'taki Diğer Geçici Maddeler ve Amaçları:** İYUK'ta yer alan diğer bazı geçici maddeler de dönemsel veya geçiş süreçlerine ilişkin düzenlemeler içerir: * **Ek Madde 1:** Parasal sınırların yeniden değerleme oranında artırılmasını düzenler. * **Ek Madde 2:** Belediyeler ve il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin dosyalarda yargılama usulünü ve süreleri belirler. * **Geçici Madde 5:** Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına ilişkin yargılamanın yenilenmesi istemlerinin süresini belirler (ilk cümlesi AYM tarafından iptal edilmiştir). * **Geçici Madde 6:** Evrak büroları kurulana kadar dilekçelerin havalesi ve kanun yollarına ilişkin eski hükümlerin uygulanmasıyla ilgili geçiş hükümlerini içerir. * **Geçici Madde 7:** Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hükmün kanun yolu aşaması dahil yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanacağını belirtir. Bu geçici maddeler, kanunlardaki veya yargı sistemlerindeki önemli değişikliklerin, devam eden yargılamalar ve hak sahiplerinin durumları üzerindeki etkilerini yönetmek, hukuki belirlilik ve hakkaniyeti sağlamak amacıyla ihdas edilir.