Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 8'de düzenlenen 'Bir Yerde Geçici Olarak Oturanlara Karşı Açılacak Davalarda Yetki' kuralını açıklayınız. Bu kuralın amacı, uygulama alanını ve özellikle tüketici davaları ile icra takiplerindeki yetki kurallarıyla olan ilişkisini Yargıtay kararları ışığında değerlendiriniz.
HMK Madde 8, 'Bir Yerde Geçici Olarak Oturanlara Karşı Açılacak Davalarda Yetki'yi düzenleyen özel bir yetki kuralıdır. Bu madde, 1086 sayılı Kanunun 20. maddesindeki düzenlemenin düşüncesini aynen muhafaza ederek sadeleştirilmiş halidir. **1. Kuralın Amacı ve Tanımı (HMK m.8):** Madde, 'Memur, işçi, öğrenci, asker gibi, bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak alacak veya taşınır mal davaları için, orada bulunmaları uzunca bir süre devam edebilecekse, bulundukları yer mahkemesi de yetkilidir' hükmünü içerir. Bu yetki kuralı, genel yetki kuralı olan davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisine ek olarak, geçici olarak oturan kişilerin bulunduğu yer mahkemesini de yetkili kılar. Amacı, davacının, davalının yerleşim yerine gitme zorunluluğunu ortadan kaldırarak hak arama özgürlüğünü kolaylaştırmaktır. Özellikle, iş veya eğitim nedeniyle geçici olarak farklı bir yerde uzun süre ikamet eden kişilere karşı dava açma pratikliğini sağlar. **2. Uygulama Alanı:** * **Davalının Niteliği:** Kural, memur, işçi, öğrenci, asker gibi belirli meslek gruplarını veya statüleri örnek olarak sayar; ancak benzer nitelikte, yani bir yerde 'uzunca bir süre devam edebilecek' geçici ikameti olan herkes için geçerli olabilir. Burada önemli olan, ikametin 'geçici' niteliği taşımasına rağmen 'uzunca bir süre' devam edecek olmasıdır. * **Dava Türü:** Sadece 'alacak' veya 'taşınır mal' davaları için geçerlidir. Taşınmaz mallara ilişkin davalar veya diğer özel dava türleri bu kapsamda değildir. * **Seçimlik Yetki:** Madde 'de yetkilidir' ifadesini kullandığı için, bu bir seçimlik yetki kuralıdır. Davacı, isterse davalının yerleşim yeri mahkemesinde (HMK m.6), isterse geçici olarak oturduğu yer mahkemesinde dava açabilir. **3. Tüketici Davaları ve İcra Takiplerindeki Yetki Kurallarıyla İlişkisi:** * **Tüketici Davaları:** 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'un 73. maddesi, tüketici davalarının 'tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de açılabileceği' şeklinde özel bir yetki düzenlemesi getirmiştir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin Esas: 2016/29465 Karar: 2017/7050 tarihli kararında, davacının geçici yerleşim yerinin de 6502 sayılı Yasa'nın 73. maddesine göre yetkili mahkeme olduğu belirtilmiştir. Bu durum, HMK m.8'deki geçici ikametgah yetkisinin tüketici davalarında da geçerli olduğunu ve tüketicinin lehine bir yetki alanı sağladığını gösterir. Davacının adrese dayalı kayıt sistemine göre ikamet adresinin kayıtlı olmaması, yetkili mahkemeyi değiştirmez. * **İcra Takipleri:** İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.50/1 gereğince HMK'nın yetki konusundaki hükümleri kıyasen icra takipleri için de uygulanır. Dolayısıyla, geçici ikametgah yetkisi, icra takipleri için de geçerli olabilir. **4. Yargıtay Kararı Örneği (HMK m.8'in Uygulama Alanı):** * Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin Esas: 2016/6101 Karar: 2016/7873 tarihli kararında, bir intifa hakkının terkini istemine ilişkin davada, taraflar arasındaki ilişkinin kira ilişkisi olup olmadığı tartışılmıştır. Mahkeme, taraflar arasında kira sözleşmesi bulunmadığını tespit ederek, uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklanmadığına hükmetmiştir. Bu durumda, davanın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, HMK m.8'deki yetki kuralının dar yorumlanmadığını, ancak dava türünün 'alacak' veya 'taşınır mal' davaları ile sınırlı olduğunu ve diğer dava türlerinde genel yetki kurallarının geçerli olduğunu dolaylı olarak gösterir. Sonuç olarak, HMK m.8, belirli kişiler ve belirli dava türleri için davacılara seçimlik bir yetki tanıyarak hak arama özgürlüğünü desteklerken, bu yetkinin kapsamı ve diğer kanunlardaki özel yetki kurallarıyla ilişkisi Yargıtay içtihatlarıyla netleştirilmektedir.