İcra ve İflas Kanunu'na (İİK) göre 'kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip' sürecini ve borçlunun bu takibe karşı 'borca itiraz' ile 'kambiyo hukuku bakımından şikayet' yollarını İİK 168, 169 ve 170/a maddeleri çerçevesinde açıklayınız. Özellikle, imzaya itirazın incelenmesi usulünü ve bunun hukuki sonuçlarını Yargıtay içtihatlarıyla ilişkilendirerek değerlendiriniz.

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip, çek, bono veya poliçe gibi kambiyo senedine dayalı alacakların hızlı bir şekilde tahsilini sağlamak amacıyla İcra ve İflas Kanunu'nda (İİK) düzenlenen özel bir takip yoludur. Bu takipte, senedin kambiyo senedi niteliği taşıması ve vadesinin gelmiş olması esastır. **1. Ödeme Emri ve İçeriği (İİK m.168):** İcra memuru, senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini tespit ettiğinde, borçluya senet suretiyle birlikte bir ödeme emri gönderir. Bu ödeme emrinde şunlar yer alır: * Alacaklının vekilinin takip talebine yazılması gereken kayıtlar. * Borcun ve takip masraflarının 10 gün içinde icra dairesine ödenmesi ihtarı. * Senedin kambiyo senedi vasfını haiz olmadığı iddiası varsa, 5 gün içinde icra mahkemesine şikayet etmesi lüzumu. * Senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiası varsa, 5 gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmesi; aksi takdirde imzanın kendisinden sadır sayılacağı ve haksız yere inkar ederse %10 para cezasına mahkum edileceği ihtarı. * Borçlu olmadığı, borcun ödendiği, mehil verildiği veya alacağın zamanaşımına uğradığı iddiası varsa, 5 gün içinde icra mahkemesine dilekçe ile bildirmesi; aksi takdirde cebri icraya devam olunacağı ihtarı. * İtiraz edilmediği ve borç ödenmediği takdirde 10 gün içinde mal beyanında bulunması ve bulunmazsa tazyik hapsi veya hapisle cezalandırılacağı ihtarı. **2. Borca İtiraz (İİK m.169):** Borçlu, İİK m.168/5'e göre borca karşı yapacağı itirazını 5 gün içinde bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirir. Bu itiraz, kural olarak satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz. Yani hacizler devam edebilir. **3. İtirazın İncelenmesi (İİK m.169/a):** İcra mahkemesi hâkimi, itiraz sebeplerinin tahkiki için iki tarafı en geç 30 gün içinde duruşmaya çağırır. Hakim, borcun olmadığı, ödendiği veya ertelendiğinin resmi veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı halinde itirazı kabul eder. Yetki itirazında taraflar gelmese de karar verir. * **İmza İnkarının İncelenmesi:** İİK m.169/a, imzaya itirazın incelenmesinde İİK m.68/a'daki usulün uygulanacağını belirtir. HMK'nın 211/b, 208/2, 217 maddeleri de bu konuda uygulanır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin Esas: 2016/30796 Karar: 2017/3472 tarihli kararında belirtildiği üzere, icra mahkemesince öncelikle borçlunun isticvabına (sorgusuna) ve duruşmada imzalarının alınması yoluna doğrudan gidilemez. Bunun yerine, borçlunun belirttiği karşılaştırma yapmaya elverişli imzaların ilgili yerlerden getirtilerek usulünce bilirkişi incelemesi yaptırılması, ancak bilirkişi tarafından yeterli görülmemesi halinde borçluya meşruhatlı davetiye tebliğ edilerek imza ve yazı örnekleri alınması gerekir. Hakim, imzanın alacaklıya ait olduğuna kanaat getirirse, borçlunun itirazını kabul eder ve alacaklıyı, belgenin değeri üzerinden %10 oranında para cezasına mahkum eder. İmzanın alacaklıya ait olmadığına karar verirse borçluyu %10 para cezasına mahkum eder. **4. Borçlunun Kambiyo Hukuku Bakımından Şikayeti (İİK m.170/a):** Borçlu, alacaklının bu fasıl hükümlerine göre takip hakkı olmadığını (örn. senedin kambiyo vasfını taşımaması, alacaklının ciranta zincirinde usulsüzlük olması gibi) 5 gün içinde İİK m.168/3'e göre 'şikayet yoluyla' ileri sürebilir. İcra mahkemesi, süresinde yapılan şikayet veya itiraz dolayısıyla, takibin dayanağı olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını 're'sen nazara alarak' bu fasla göre yapılan takibi iptal edebilir. Ancak, imza inkarı geri alınmış veya borç kısmen/tamamen kabul edilmiş ise bu hüküm uygulanmaz. **Hukuki Sonuçlar ve Yargıtay İçtihadı:** İmzaya itirazın kabulü kararı ile takip durur. Alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır. Eğer itirazın reddi kararına karşı istinaf yoluna başvurulursa, bu başvuru hiçbir icra muamelesini durdurmaz; ancak borçlu İİK m.33/3'e göre teminat gösterirse icra durur. Yargıtay, imzaya itirazın kabulü halinde 'itirazın geçici kaldırılması' şeklinde hüküm tesis edilmesinin doğru olmadığını, zira genel haciz yoluyla ilamsız takipten farklı bir durum olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Esas: 2016/30796 Karar: 2017/3472). Bu takip yolu, kambiyo senetlerinin soyut ve mücerret niteliğinden faydalanarak alacaklının hızla alacağına kavuşmasını amaçlar, ancak borçluya da kanuni sınırlar içinde itiraz ve şikayet hakları tanıyarak savunma imkanı sunar.