Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK m. 188) ve kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma/kullanma (TCK m. 191) suçlarını karşılaştırarak, her bir suçun temel unsurlarını ve öngörülen cezalarını belirtiniz. Özellikle TCK m. 191'de yer alan 'kamu davasının açılmasının ertelenmesi' müessesesini ve koşullarını açıklayınız.
**1. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçu (TCK m. 188):** - **Temel Unsurlar:** Bu suç, uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal, ihraç etmek, ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran fiilleriyle işlenir. Bu suç, uyuşturucu maddeyi başkasına temin etme, yayma ve kazanç sağlama amacı taşır. - **Cezası:** * İmal, ithal veya ihraç eden kişi: Yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası. * Ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi: On yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası. * Eğer uyuşturucu madde verilen veya satılan kişi çocuk ise, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz. **2. Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Alma, Kabul Etme, Bulundurma veya Kullanma Suçu (TCK m. 191):** - **Temel Unsurlar:** Bu suç, kişinin kendi kullanımı için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi, bulundurması ya da doğrudan uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması fiilleriyle işlenir. Temel fark, 'ticaret yapma' veya 'başkasına temin etme' kastının bulunmamasıdır. - **Cezası:** İki yıldan beş yıla kadar hapis cezası. **TCK m. 191'de 'Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi' Müessesesi (CMK m. 171):** TCK m. 191, bu suç için özel bir erteleme mekanizması öngörür: - **Koşullar:** Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında, CMK m. 171'deki şartlar aranmaksızın, **beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine** karar verilir. Cumhuriyet savcısı, şüpheliyi erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır. - **Denetimli Serbestlik:** Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari **bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri** uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. - **Ertelemenin Ortadan Kalkması:** Erteleme süresi zarfında şüpheli: * Yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar ederse, * Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alır, kabul eder veya bulundurursa, * Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanırsa, hakkında kamu davası açılır. Bu haller ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz (tekrar işlenen suçlar için). Ancak dördüncü fıkraya göre kamu davası açıldıktan sonra, suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda bu erteleme kararı verilemez. - **Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı:** Şüpheli erteleme süresi zarfında yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Bu düzenleme, uyuşturucu madde kullanımını bir hastalık olarak kabul edip, tedavi ve denetim yoluyla kişinin topluma yeniden kazandırılmasını amaçlar, caydırıcılığı ve rehabilitasyonu bir arada sağlamayı hedefler.