Elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde mülkiyet) nedir ve Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 701 çerçevesinde nasıl tanımlanır? Bu mülkiyet türünün temel özelliklerini ve paylı mülkiyetten farklarını açıklayınız. Elbirliği mülkiyetinin sona erme halleri ve paylı mülkiyete dönüştürülmesi sürecini belirtiniz.
**Elbirliği Mülkiyeti Tanımı (TMK m. 701):** Elbirliği mülkiyeti, diğer bir adıyla iştirak halinde mülkiyet, kanun veya belirli sözleşmeler nedeniyle birden fazla kişinin mallara birlikte malik olduğu mülkiyet türüdür (TMK m. 701/1). Örneğin, miras ortaklığı durumunda, mirasçıların tereke üzerindeki mülkiyet hakları, Türk Medeni Kanunu’nda öngörüldüğü gibi elbirliği mülkiyeti şeklindedir. **Temel Özellikleri:** - **Paydaşlık İlişkisi Yok:** Elbirliği mülkiyetinde malikler arasında paydaşlık ilişkisi değil, 'ortaklık' ilişkisi bulunur. - **Belirlenmiş Pay Yok:** Ortakların belirlenmiş payları yoktur; her bir ortağın hakkı, ortaklığa giren tüm malların tamamına yaygındır (TMK m. 701/2). - **Birlikte Tasarruf:** Hak sahipleri, malların tamamı üzerinde hak sahibi olup, tasarruf işlemleri (satış, rehin vb.) için kural olarak tüm ortakların oybirliği ile hareket etmesi gerekir (TMK m. 702/3). Bu, kişisel bir ilişkiye dayanır ve genellikle kanundan kaynaklanır; taraflar, kendi aralarında sözleşme yoluyla elbirliği mülkiyeti kuramazlar. - **Koruma Hakkı:** Ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır (TMK m. 702/son). **Paylı Mülkiyetten Farkları:** | Özellik | Elbirliği Mülkiyeti | Paylı Mülkiyet | | :----------------- | :------------------------------------------------- | :----------------------------------------------------- | | **Pay Belirginliği** | Belirlenmiş paylar yoktur, haklar tüm malvarlığına yaygındır. | Her ortağın belirlenmiş bir payı vardır. | | **Tasarruf Yetkisi** | Tüm ortakların oybirliği ile hareket etmesi gerekir. | Her ortak kendi payı üzerinde bağımsız tasarruf edebilir. | | **Kaynak** | Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler (örneğin miras). | Sözleşme ile kolayca kurulabilir. | | **Kişisel İlişki** | Daha çok kişisel bir ilişkiye dayanır. | Daha çok mala bağlı bir ilişkidir. | **Elbirliği Mülkiyetinin Sona Erme Halleri ve Paylı Mülkiyete Dönüştürülmesi:** Elbirliği mülkiyeti, belirli durumların gerçekleşmesiyle sona erer. Bu durumlar arasında en yaygın olanı ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şüyu) veya paylı mülkiyete dönüştürme işlemidir. - **Ortaklığın Giderilmesi Davası:** Elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda ortaklar arasındaki birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdiren bir dava türüdür. Herhangi bir ortak diğer tüm ortaklara karşı açar. Tüm ortakların davada taraf olması zorunludur. Dava sonucunda mülkiyet bireysel mülkiyete dönüşür. - **Paylı Mülkiyete Dönüştürme:** Elbirliği mülkiyeti, paylı mülkiyete dönüştürülebilir (TMK m. 644). Bu dönüşüm için açılan dava, tüm ortakların taraf olduğu bir dava türüdür. Sulh hukuk mahkemesi diğer mirasçılara bildirimde bulunur ve itirazlarını iletmeleri için süre tanır. Mirasçılar haklı bir gerekçe sunabilir ya da paylaşma davası açabilirler. İtiraz olmadığı ve paylaşma davası açılmadığı durumlarda, dava konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir. - **Tapu Memurluklarında Dönüşüm:** Tapuya kayıtlı taşınmazlarda elbirliği mülkiyetinin, tapu memurluklarında yapılacak işlemlerle de paylı mülkiyete dönüştürülmesi mümkündür (3402 sayılı Kadastro Kanunu Ek Madde 3). Bu işlem, pay sahiplerinin talebi üzerine gerçekleştirilebilir.