Ortak velayet nedir ve Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) açıkça düzenlenmiş midir? Uygulamadaki durumu ve babanın velayet anneye verildiğinde çocuğa ilişkin hak ve sorumlulukları nelerdir?

Ortak velayet, hukukumuzda açıkça düzenlenmeyen ancak boşanma sonrasında çocuğa ilişkin kararların alınması ve uygulanmasında geçerliliği bulunan bir velayet şekli olarak kabul edilmektedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK), velayeti boşanma ve ayrılık halinde anne ve babadan birine verilmesi gerektiği şeklinde düzenlemiştir. Kanun, 'ortak velayeti' açıkça benimsememiş, ancak son dönemde ortak velayetin kamu düzenine aykırı olmadığı ve çocuğun üstün yararının gerektirdiği şeklinde bazı yargı kararları bulunmaktadır. 'De facto' bir şekilde ortaya çıkan ortak velayet konusu, henüz yasal bir altyapıya ülkemizde sahip değildir. TMK, çocuğun yararı ve çocuğa dair hak ve menfaatlerin korunması bakımından velayetin anne veya babada kalması yönünde düzenleme içermektedir. Çocuğun velayeti anneye verildiğinde baba, boşanma ve ayrılığın bir sonucu olarak yargı kararı gereğince çocukla ilgili iş ve işlemler bakımından velayete uygun davranmak durumunda kalır. Ancak bu durum, babanın bir ebeveyn olarak sorumluluklarını ve çocuğa dair alınacak kararlarda görüş beyan etmesini ya da alınacak karara katılmasını engelleyemez. Babanın benimsemediği ya da babanın çocuk bakımından uygun olmadığını düşündüğü kararların kaldırılmasını isteme ve uygulanmasını engellenmesini talep etme bakımından Mahkemeye her zaman başvurma hakkı bulunmaktadır.