Elbirliği mülkiyeti nasıl sona erer veya paylı mülkiyete nasıl dönüştürülebilir? Ortaklığın giderilmesi davasının bu süreçteki rolü nedir?

Elbirliği mülkiyeti, belirli durumların gerçekleşmesiyle sona erer. Elbirliği mülkiyeti, birlikte mülkiyetin diğer bir türü olan paylı mülkiyete dönüştürülebilir. Bu dönüşüm, elbirliği mülkiyetine son verilerek her ortağın mülkiyet hakkının bireysel olarak belirlenmesine, yani paylı mülkiyete geçiş yapılmasına olanak tanır. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi için açılan dava, tüm ortakların taraf olduğu bir dava türüdür ve taraflar açısından benzer sonuçlar doğurur. Örneğin, bir miras ortaklığında elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi talep edildiğinde, bu davaya bakmakla görevli olan sulh hukuk mahkemesi diğer mirasçılara bildirimde bulunur ve varsa itirazlarını iletmeleri için bir süre tanır. Mirasçılar, elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir gerekçe sunabilir ya da belirlenen süre içinde paylaşma davası açabilirler. İtiraz olmadığı ve paylaşma davası açılmadığı durumlarda, dava konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir (TMK m.644). Mirasçılar dışında, alacaklılar da İcra ve İflas Kanunu’nun 121. maddesi gereğince icra mahkemesinden yetki belgesi alarak bu davayı açma hakkına sahiptir. Ayrıca, tapuya kayıtlı taşınmazlarda elbirliği mülkiyetinin, tapu memurluklarında yapılacak işlemlerle paylı mülkiyete dönüştürülmesi mümkündür (3402 sayılı Kadastro Kanunu Ek Madde 3). Ortaklığın giderilmesi davası, elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda ortaklar arasındaki birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdiren bir dava türüdür.