Velayetin değiştirilmesi davası nedir ve hangi durumlarda açılabilir? Bu davalarda 'çocuğun üstün yararı' ilkesinin önemi nedir?

Velayetin değiştirilmesi davası, velayet hakkının anne veya babaya verilmesinden sonra velayet kendisine verilen tarafın durumunun değişmesi ve sonradan ortaya çıkan çeşitli nedenlerden ötürü velayeti alan anne ya da babanın velayet hakkını gereği gibi kullanamaması ile çocuğun menfaatinin gerektirdiği durumlarda açılan bir davadır. Velayete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmadığı için koşulların değişmesi veya velayetin değiştirilmesini gerektiren haklı bir sebebin bulunması hâlinde mahkemece velayetin değiştirilmesine her zaman karar verilebilir (TMK m.183). Velayete ilişkin davalarda hâkimin göz önünde bulunduracağı temel ilke 'çocuğun üstün yararı' ilkesidir. Bu ilke, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin sağlanması amacını gözetir. Anne ve babanın yararları, boşanmadaki kusurları, ahlaki değer yargıları, sosyal konumları gibi durumlar çocuğun üstün yararını etkilediği ölçüde göz önünde tutulur. Velayet düzenlemesinde, çocukla anne ve baba yararının çatışması halinde, çocuğun yararına üstünlük tanınır. Velayet hususu kamu düzenine ilişkin olduğu için hâkimin kendiliğinden araştırma ilkesi geçerlidir.