Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 291'de düzenlenen 'Keşfe Katlanma Zorunluluğu' nedir ve taraflar ile üçüncü kişiler için hangi müeyyideleri öngörmektedir?

HMK Madde 291'e göre taraflar ve üçüncü kişiler, keşif kararının gereğine uymak ve engelleyici tutum ve davranışlardan kaçınmak zorundadırlar. Keşfe katlanma zorunluluğu, mahkeme çalışmalarının kolaylaştırılması, taraflar için dürüstlük kuralının bir sonucu, üçüncü kişiler için de kamu düzeninin sağlanmasının gereğidir. Taraflardan birinin keşif yapılmasına karşı koyması halinde, o kimse ispat yükü kendisine düşen taraf ise bu delilden vazgeçmiş; diğer taraf ise iddia edilen vakıayı kabul etmiş sayılır. Ancak hâkim duruma ve karşı koyma sebebine göre bu hükmü uygulamayabilir. Üçüncü kişinin keşfe karşı koyması halinde hâkim, üçüncü kişiyi karşı koymanın sebep olduğu giderlere ve beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm eder; gerektiğinde zor kullanılmasına karar verebilir. Ancak, üçüncü kişi tanıklıktan çekinme sebeplerine dayanarak keşfe katlanma yükümlülüğünden kaçınabilir. (HMK m.291/1, m.291/2, m.291/3)