657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 76, memurların kurumlarınca görev ve yerlerinin değiştirilmesinde idareye nasıl bir takdir yetkisi tanımaktadır? Memurun 'kazanılmış hak aylık derecesi'nin altındaki bir kadroya atanabilmesi için hangi koşul aranır ve bu durum emeklilik haklarını nasıl etkiler?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) Madde 76, idareye memurların kurum içinde görev ve yerlerini değiştirme konusunda geniş bir takdir yetkisi tanır. Buna göre: İdarenin Takdir Yetkisi (DMK m. 76/1): - Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden, memurları kazanılmış hak aylık dereceleriyle bulundukları kadro derecelerine eşit veya DMK m. 68'deki esaslar çerçevesinde (yani belirli hizmet süresi ve diğer şartları taşıyorsa) daha üst dereceli kadrolara, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. - Bu atama için kural olarak memurun rızası aranmaz. Temel koşul, yeni kadronun memurun kazanılmış hak aylık derecesine eşit veya (şartları varsa) daha üst olmasıdır. - Ancak bu takdir yetkisi sınırsız değildir; kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. Keyfi kullanılamaz ve idari yargı denetimine tabidir. Kazanılmış Hak Aylık Derecesinin Altındaki Kadroya Atanma (DMK m. 76/2): - Memurlar, kendi istekleri ile kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler. - Bu durumda zorunlu şart, memurun 'isteği'nin olmasıdır. Memurun rızası olmadan daha düşük dereceli bir kadroya atanması kural olarak mümkün değildir. - Aşağı dereceye atananların, DMK m. 68'deki süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür (DMK m. 76/3). Emeklilik Haklarına Etkisi (DMK m. 76/4): - Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere (kendi istekleriyle) atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilir. - Ancak, atandıkları bu düşük derecelerde geçirdikleri süreler, kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığı'na (günümüzde Sosyal Güvenlik Kurumu) gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla, emeklilik yönünden eski (yüksek) derecelerinde değerlendirilir. Bu düzenleme, memurun kendi isteğiyle daha düşük bir göreve geçmesi durumunda emeklilik hakları açısından mağdur olmasını engellemeyi amaçlar.