Eser sözleşmesinde, sözleşme kapsamında olmayan ancak yüklenici tarafından yapılan fazla iş ve imalatların bedelinin talep edilebilmesi için hangi hukuki dayanaklar (TBK hükümleri) mevcuttur? Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/5055 E. sayılı kararında, bu tür taleplerde ispat külfeti ve bedel hesaplama yöntemi nasıl belirlenmiştir?

Eser sözleşmesinde, sözleşme dışı yapılan fazla iş ve imalatların bedelinin talep edilebilmesinin hukuki dayanağı temel olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) Madde 526 vd. düzenlenen 'vekaletsiz iş görme' hükümleridir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin E: 2018/5055, K: 2018/5149 sayılı kararında bu konu ele alınmıştır: İspat Külfeti: Sözleşme kapsamı dışında fazla iş ve imalat yapıldığının ispat külfeti davacı yükleniciye aittir. Yazılı sözleşme olmasa bile, sözleşme kapsamının tanık beyanları ve her türlü delille ispatlanabileceği kabul edilmektedir. Bedel Hesaplama Yöntemi: 1. Sözleşme Kapsamındaki İşler (Götürü Bedel Varsa): Eğer taraflar arasında başlangıçta bir götürü bedel (örneğin, karardaki 16.500 TL) kararlaştırılmışsa, bu bedel üzerinden hesaplama yapılır. Öncelikle sözleşme kapsamındaki işlerden eksik ve kusurlu olanlar düşülerek, gerçekleştirilen iş ve imalatın tamamına göre fiziki gerçekleşme oranı tespit edilir. Bu oran, götürü bedele uygulanarak sözleşme kapsamında hak edilen iş bedeli belirlenir. 2. Sözleşme Dışı Fazla İş ve İmalatlar: Yüklenicinin sözleşme dışı fazla imalat ve malzeme kullandığını ispatlaması ve bu durumun iş sahibinin yararına olduğunun anlaşılması halinde, bu fazla işlerin bedeli vekaletsiz iş görme (TBK m. 526 vd.) hükümleri uyarınca hesaplanır. Bu hesaplama, işlerin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçleri ile yapılır. Bulunan bu bedel, sözleşme kapsamında hak edilen bedele eklenir. Mahkemenin Yapması Gerekenler: Kararda belirtildiği üzere, mahkeme öncelikle sözleşmenin kapsamını (tanık, belge, gerekirse isticvap ve bilirkişi incelemesi ile) netleştirmeli, ardından teknik bilirkişiden yukarıda açıklanan yöntemlere göre (sözleşme içi işler için fiziki oran ve götürü bedel uygulaması, sözleşme dışı işler için vekaletsiz iş görme ve yapıldığı tarihteki rayiçler) ayrı ayrı hesaplama içeren, gerekçeli ve denetime elverişli bir rapor almalı ve toplam alacaktan ispatlanan ödemeleri mahsup ederek karar vermelidir.