Bir Cumhuriyet Savcısının mütalaasının, mahkeme kararının gerekçesinde yer almaması, CMK açısından bir hukuka aykırılık teşkil eder mi? Yargıtay 13. CD 2017/9893 sayılı kararında bu durumun bozma nedeni sayılmasının yasal dayanağı nedir?

Evet, Cumhuriyet Savcısının esas hakkındaki mütalaasının mahkeme kararının gerekçesinde yer almaması, CMK açısından bir hukuka aykırılık ve bozma nedenidir. Yargıtay 13. CD 2017/9893 sayılı kararında bu durumun bozma nedeni sayılmasının yasal dayanağı, CMK'nın 230. ve 232. maddeleridir. Bu maddelerin ilgili hükümleri şöyledir: * **CMK m. 230 (Mahkumiyet Hükmünün Gerekçesinde Gösterilmesi Gereken Hususlar):** Bu maddenin 1. fıkrasının (b) bendi, 'İddia ve savunmada ileri sürülen görüşlerin' hükmün gerekçesinde gösterilmesi gerektiğini amirdir. Cumhuriyet Savcısının esas hakkındaki mütalaası, 'iddia makamının görüşü' niteliğindedir ve davanın önemli bir parçasını oluşturur. * **CMK m. 232 (Hükmün Başlığı ve Gerekçesi):** Bu maddenin 3. fıkrası, 'Hükmün gerekçesi, tümüyle tutanağa geçirilmemişse açıklanmasından itibaren en geç onbeş gün içinde dava dosyasına konulur' derken, 6. fıkrası ise 'Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, ... açıkça gösterilmesi gerekir' demektedir. Hükmün gerekçesi, kararın denetlenebilirliğini sağlayan en önemli unsurdur. **Hukuka Aykırılığın Sebepleri:** 1. **Denetim Eksikliği:** İddia makamının görüşü kararda yer almadığında, Yargıtay gibi bir üst denetim merciinin, mahkemenin iddia makamının taleplerini ve hukuki argümanlarını dikkate alıp almadığını, onlara ne şekilde cevap verdiğini denetlemesi imkansız hale gelir. 2. **Adil Yargılanma Hakkının İhlali:** Savcının mütalaası, sanığın ne ile suçlandığını ve hakkında ne talep edildiğini son kez özetleyen önemli bir belgedir. Buna karşı sanık ve müdafii son savunmalarını yapar. Bu mütalaanın ve ona verilen cevabın kararda yer almaması, yargılamanın şeffaflığına ve gerekçeli karar hakkına aykırılık teşkil eder. 3. **Gerekçeli Karar İlkesinin İhlali:** Anayasa'nın 141. maddesi ve CMK, mahkeme kararlarının gerekçeli olmasını emreder. Gerekçe, sadece mahkemenin kendi vardığı sonucu değil, bu sonuca varırken değerlendirdiği iddia ve savunmaları da içermelidir. Bu nedenlerle Yargıtay, savcılık mütalaasının kararda gösterilmemesini, hükmün gerekçesinin eksik olduğu ve denetime elverişli olmadığı sonucunu doğuran önemli bir usul hatası olarak kabul etmekte ve bozma nedeni saymaktadır.