Soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı suçlarda yakalama kuralı nedir? Çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malullük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerindeki istisnanın hukuki gerekçesini açıklayınız.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 90. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı suçlarda yakalama, kural olarak şikayet olmadan mümkün değildir. Bu, şikayete bağlı suçların doğası gereği, mağdurun iradesinin adli sürecin başlaması için belirleyici olmasıdır. Ancak, bu kuralın önemli bir istisnası bulunmaktadır: 'çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malullük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikayete bağlı değildir.' Bu istisna, herkes için geçerlidir. Bu istisnanın hukuki gerekçesi, özellikle dezavantajlı veya savunmasız grupların (çocuklar, engelliler, akıl hastaları) korunmasıdır. Bu kişiler, yaşadıkları mağduriyeti ifade etmek, şikayette bulunmak veya haklarını aramak konusunda yeterli iradeye veya kapasiteye sahip olmayabilirler. Dolayısıyla, bu kişilere karşı işlenen suçlarda, özellikle de 'suçüstü' halinde, toplumsal bir duyarlılık ve kamu menfaati gereği, şikayet olmaksızın dahi hızlı ve etkili bir şekilde müdahale edilmesi amaçlanmıştır. Bu, devletin koruma yükümlülüğünün bir yansımasıdır ve bu grupların özel durumları nedeniyle adli korumadan mahrum kalmalarını engellemeyi hedefler. Şayet suçüstü hali yoksa ve şikayet de yoksa, yakalama yine mümkün olmayacaktır.