Türk hukukunda resmi nikah yapmadan dini nikah kıyılmasının hukuki durumunu, geçmişteki suç niteliği (TCK 230/5-6) ve Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) 27.05.2015 tarihli iptal kararı ışığında değerlendiriniz. Bu fiilin günümüzdeki 'yasak' olma durumunun hukuki dayanağını (TMK 143/3) ve toplumsal sonuçlarını (çocuk gelinler, kadın ve çocuk hakları) açıklayınız. Ayrıca, resmi ve dini nikahın kıyılma usullerini kısaca karşılaştırınız.
Türk hukukunda resmi nikah yapmadan dini nikah kıyılması meselesi, uzun yıllar boyunca hem yasal düzenlemeler hem de toplumsal sonuçları açısından tartışma konusu olmuştur. Günümüzde bu fiil suç olmaktan çıkarılmış ancak yasak olma niteliğini korumaktadır. **Geçmişteki Suç Niteliği ve AYM İptal Kararı:** * **Eski Durum:** 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 230. maddesinin 5. fıkrası ('Birden Çok Evlilik, Hileli Evlenme ve Dinsel Tören' başlığı altında), 'Aralarında evlenme olmaksızın, evlenmenin dinsel törenini yaptıranlar hakkında iki aydan altı aya kadar hapis cezası verilir.' hükmünü içermekteydi. Bu düzenleme, resmi nikah olmaksızın dini nikah kıyılmasını suç olarak kabul etmekteydi. * **AYM İptal Kararı:** Anayasa Mahkemesi (AYM), 27.05.2015 tarihinde yaptığı görüşmelerde, bu hükmün iptaline karar vermiştir. Netice olarak, **2015 yılından itibaren resmi nikahtan önce imam nikahı yapmak suç değildir.** **Günümüzdeki 'Yasak' Olma Durumu ve Hukuki Dayanağı:** AYM'nin iptal kararına rağmen, resmi nikah olmaksızın dini nikah kıymak **yasaktır**. Bu yasağın hukuki dayanağı Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 143'tür: * **TMK 143/3:** 'Evliliğin geçerli olması dinî törenin yapılmasına bağlı değildir.' Bu hüküm, evliliğin hukuken geçerli olması için resmi nikahın şart olduğunu belirtir. * **TMK 143/2:** 'Aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz.' Bu madde, resmi nikah kıyılmadan dini nikah kıyılmasının önüne geçmek için getirilmiştir. Yani, din görevlilerinin dini nikah kıymadan önce resmi evlilik cüzdanını görmeleri zorunludur. **Toplumsal Sonuçları:** Resmi nikahın zorunlu kılınmasının ve ondan önce dini nikahın yasaklanmasının temel sebepleri, toplumdaki bazı normları ve hakları korumaktır: * **Kadın Haklarının Korunması:** Dini nikahın hukuki bağlayıcılığı olmaması, kadına miras, mal paylaşımı, nafaka gibi haklarda herhangi bir güvence sağlamaz. Bu yasağın kaldırılması, kadınların bu haklardan mahrum kalmasına yol açabilirdi. * **Çocuk Haklarının Korunması ve Çocuk Gelinler:** Resmi nikahın zorunluluğu, özellikle çocuk yaşta evliliklerin önüne geçmek için kritik bir rol oynar. Dini nikah için çocuğun buluğ çağına girmesi yeterli sayılmakta olup, reşit olma şartı aranmamaktadır. Bu durum, fizyolojik ve psikolojik açıdan çocuk doğurmaya hazır olmayan kız çocuklarının zorla evlendirilerek anne olmasına neden olabilmektedir. Çocuk gelinler problemi, bu yasağın temel gerekçelerindendir. * **Aile Hayatının Korunması:** Aile, toplumun temel yapı taşıdır. Aile birliğinin hukuki sonuç doğuracak şekilde kurulması ve kişilerin hak ve yükümlülüklerinin koruma altına alınması devletin görevididir. Dini nikahın hukuki bağlayıcılığı olmaması, eşler arasında herhangi bir hak ve sorumluluk doğurmaması, resmi nikahın önemini vurgular. * **Çok Eşliliğin Önlenmesi:** Dini nikah, erkeklerin çok eşli olmasına da yol açabilmektedir. **Resmi ve Dini Nikahın Kıyılma Usulleri Karşılaştırması:** * **Resmi Nikah:** Evlilik birliğini kuracak erkek ve kadından herhangi birinin yerleşim yerindeki evlendirme memurluğuna (Nüfus Müdürlüğü) başvurulur. Başvuru esnasında evlenme beyannamesi düzenlenir ve tarafların birlikte olması, imza atması ve memurun onaylaması gerekir. Resmi nikah kıyılır kıyılmaz bir evlenme cüzdanı verilir ve bu hukuki sonuç doğurur. * **Dini Nikah:** Resmi nikah kıyıldıktan sonra yapılabilir. Her iki eşin de Müslüman olması (veya farklı dinden olanın İslam'a geçmesi) ve reşit olması (bazı yorumlarda buluğ çağı da yeterli sayılabilir) şartı aranır. Nikahı onaylayacak iki şahidin de ortamda bulunması gerekmektedir. Bir din görevlisi (genellikle imam) tarafından kıyılır. Dini nikahta mehir hususu da gündeme gelebilir. Dini nikah, sadece manevi değerlerle bağlı olup, hukuki bir anlam ifade etmez ve hukuki bir talepte bulunmayı mümkün kılmaz.