Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 61'de düzenlenen 'Tanığa Verilecek Tazminat ve Giderler' hükmünün amacı ve kapsamı nedir? Tanığa ödenecek tazminat ve giderlerin belirlenmesinde hangi unsurlar dikkate alınır ve bu ödemelerin vergi muafiyeti durumu nasıl düzenlenmiştir? İlgili Yargıtay kararı ışığında 'yargılama giderleri' kavramı ile ilişkilendirerek açıklayınız.
Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 61, tanıklık görevini yerine getiren kişilere ödenecek tazminat ve giderleri düzenler. Bu hükmün temel amacı, tanıkların herhangi bir parasal kaygı duymadan, yargılamanın önemli bir parçası olan tanıklık görevini eksiksiz ve doğru bir şekilde yerine getirmelerini sağlamaktır. **Kapsam ve Belirleme Unsurları:** Madde 61'e göre, tanığa verilecek tazminat ve giderler şunları kapsar: * **Mahrum kalınan kar:** Tanığın tanıklık görevi nedeniyle kazanç sağlayamadığı veya kaybettiği gelir. * **Zorunlu yol masrafları:** Tanığın duruşmaya gelmek için yaptığı ulaşım giderleri. * **Beslenme giderleri:** Tanığın duruşma süresince ortaya çıkan yeme-içme masrafları. * **Duruşmaya gelmek için olağandışı giderler:** Özellikle tanığın ikamet ettiği yerden uzakta bir mahkemeye gelmesi durumunda ortaya çıkabilecek konaklama gibi ek masraflar. Bu tazminat ve giderlerin miktarı, Adalet Bakanlığı tarafından her yıl hazırlanan tarifeyle belirlenir. Bu düzenleme, 1412 sayılı Kanun'daki belirsizliği gidererek daha somut bir çerçeve sunmuştur. **Vergi Muafiyeti:** Madde 61'in ikinci fıkrası, tanığa ödenecek tazminat ve giderlerin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğunu açıkça belirtir. Bu muafiyet, tanıklığın kamu yararı taşıyan bir görev olması ve tanıkların bu görevlerini yerine getirirken mali yük altına girmemelerini sağlamak amacıyla getirilmiştir. **Yargıtay Kararı Işığında Yargılama Giderleri ile İlişki:** **Yargıtay 6. Ceza Dairesi'nin E:2020/5117, K:2021/3360 sayılı kararı**, CMK 61'deki tanık ücretleri ve yargılama giderlerinin yükümlülüğüne dair önemli bir örnek teşkil eder. Bu kararda, suça sürüklenen çocuk hakkında sosyal inceleme raporu için ödenen bilirkişi ücretinin, 'harcanması zorunlu kamu masrafı niteliğinde bulunması nedeniyle suça sürüklenen çocuğa yargılama gideri olarak yükletilmesinin' Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'ye aykırı olduğu belirtilmiştir. Yargıtay, hüküm fıkrasından 'Suça sürüklenen çocuk hakkında düzenlenen sosyal inceleme raporu konusundaki 120 TL bilirkişi ücretinden ibaret yargılama masrafının CMK'nın 61 ve 324/1, 325/1. maddeleri suça sürüklenen çocuktan tahsiline' kısmının çıkarılmasına karar vermiştir. Ayrıca, suça sürüklenen çocuk ve sanığın sebep oldukları yargılama giderlerinin ayrı ayrı; ortak yapılanların ise eşit olarak alınması yerine tüm yargılama giderlerinden eşit olarak sorumlu tutulmalarının da bozma nedeni olduğu belirtilmiştir. Bu karar, CMK 61'in sadece tanık ücretleri için değil, genel olarak 'zorunlu kamu giderleri' kavramı içinde değerlendirilmesi gereken bazı masrafların, özellikle çocukların yargılanmasında, yükümlülük açısından özel hassasiyet gerektirdiğini göstermektedir. CMK 61'in gerekçesi, tanığın görevini parasal kaygı duymaksızın yapmasını sağlamak iken, Yargıtay kararı, bu prensibin yargılama giderleri yükümlülüğü bağlamında da genişletilebileceğini ve özellikle hassas gruplar (çocuklar) için yargılama giderlerinin yükletilmesinde sınırlamalar getirilebileceğini ima etmektedir.