Farklı mahkemelerde açılmış davaların birleştirilmesi (HMK Madde 166) hangi koşullarda mümkündür ve birleştirme kararı nasıl verilir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 166. maddesine göre, farklı mahkemelerde açılmış davaların birleştirilebilmesi için temel koşul, bu davalar arasında **bağlantı bulunmasıdır.** Bağlantının varlığı şu durumlarda kabul edilir (HMK 166/4): 1. Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması. 2. Biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması. Birleştirme kararı verilebilmesi için davaların **aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde** açılmış olması gerekir (örneğin, her ikisi de asliye hukuk mahkemesinde veya her ikisi de sulh hukuk mahkemesinde görülüyor olmalıdır). **Birleştirme Kararının Verilmesi Usulü:** * **Aynı Yargı Çevresindeki Mahkemeler (HMK 166/1):** * Davalar, aynı yargı çevresinde (örneğin aynı ilçe veya il adliyesi içinde) yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmışsa, birleştirme talebi üzerine veya mahkemece kendiliğinden (re'sen) davanın her aşamasında karar verilebilir. * Davalar, **ilk davanın açıldığı mahkemede** birleştirilir. * Birleştirme kararını, **ikinci davanın açıldığı mahkeme** verir ve bu karar diğer (ilk davanın açıldığı) mahkemeyi bağlar. * **Ayrı Yargı Çevrelerindeki Mahkemeler (HMK 166/2):** * Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmışsa, bağlantı sebebiyle birleştirme, **ikinci davanın açıldığı mahkemeden** talep edilebilir. * Eğer ikinci davanın açıldığı mahkeme birleştirme talebini kabul ederse, bu karar kesinleştikten sonra ilk davanın açıldığı mahkeme bu kararla bağlıdır ve davaları kendi bünyesinde birleştirir. Birleştirme kararı derhal ilk davanın açıldığı mahkemeye bildirilir (HMK 166/3). İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir; bu durumda istinaf incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır (HMK 166/5). Davaların birleştirilmesindeki amaç, usul ekonomisi ilkesi gereği yargılamanın makul sürede, düzenli ve daha az masrafla yürütülmesini sağlamak, aynı konuda çelişkili kararların çıkmasını önlemektir.