YÖK başkanına öğretim elemanları hakkında doğrudan soruşturma açabilme yetkisi veren kural Anayasa Mahkemesi tarafından neden iptal edilmiştir?

Anayasa Mahkemesi (E.2017/33), YÖK başkanına disiplin amiri sıfatıyla öğretim elemanları hakkında doğrudan soruşturma açabilme yetkisi veren kuralı (2547 sayılı Kanun'un 53. maddesiyle ilgili bir düzenleme), Anayasa'nın 130. (üniversitelerin bilimsel özerkliği) ve 131. (Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri) maddelerine aykırı bularak iptal etmiştir. İptal gerekçeleri özetle şunlardır: 1. **Bilimsel Özerkliğin Zayıflatılması:** * Anayasa, üniversitelere kamu tüzel kişiliği ve bilimsel özerklik tanımıştır. Bilimsel özerkliğin koşullarından biri, üniversitelerin kendi işleyişine ilişkin idari kararları alabilmesidir. * Öğretim elemanlarının görevlerine son verilmesi gibi disiplin süreçlerinin kendi organları tarafından yürütülmesi bilimsel özerkliğin bir gereğidir. 2. **YÖK'ün Denetim Yetkisinin Aşılması:** * Dava konusu kuraldan önce YÖK başkanı yalnızca YÖK üyeleri ve üniversite rektörlerinin disiplin amiriydi. Yeni kural ise YÖK başkanına, üniversitelerdeki disiplin amirlerinin yetkisine ek olarak, neredeyse tüm akademik personeli kapsayacak şekilde doğrudan soruşturma açma yetkisi vermiştir. * Bu durum, YÖK'ün üniversiteler üzerindeki denetim yetkisinin, üniversiteler üzerinde hiyerarşik bir güce sahip olacak şekilde genişletilmesi sonucunu doğurmuştur. * YÖK başkanına tanınan bu geniş yetki, bilimsel özerkliği zayıflatan ve YÖK’ün sahip olduğu denetim yetkisini aşan bir niteliktedir. Bu nedenlerle Anayasa Mahkemesi, kuralın Anayasa ile bağdaşmadığı sonucuna vararak iptaline karar vermiştir.