Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar nelerdir ve hangi koşullarda uygulanır? (TCK Madde 50)

Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 50. maddesine göre, kısa süreli hapis cezası (genellikle bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları), suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre aşağıdaki seçenek yaptırımlardan birine çevrilebilir: a) Adlî para cezasına, b) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle, tamamen giderilmesine, c) En az iki yıl süreyle, bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmeye, d) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya, e) Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş olması durumunda; mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya, f) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve **gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya**. **Uygulama Koşulları:** * Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adlî para cezasına çevrilmez (TCK 50/2). * Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, zorunlu olarak birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (TCK 50/3). * Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa; diğer koşulların varlığı halinde, adlî para cezasına çevrilebilir (bilinçli taksir hariç) (TCK 50/4). * Uygulamada asıl mahkûmiyet, çevrilen adlî para cezası veya tedbirdir (TCK 50/5). * Seçenek tedbirin gerekleri yerine getirilmezse, infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir (TCK 50/6). * Hükmedilen seçenek tedbirin hükümlünün elinde olmayan nedenlerle yerine getirilememesi durumunda, infaz hâkimliğince tedbir değiştirilir (TCK 50/7).