Menfi tespit davası (İİK m.72) nedir? Kim tarafından, kime karşı ve hangi amaçla açılır? İcra takibinden önce ve sonra açılması arasında ne gibi farklar vardır?

Menfi tespit davası, borçlu olduğu iddia edilen kişinin, gerçekte borçlu olmadığını tespit ettirmek amacıyla alacaklıya karşı açtığı bir davadır. Amaç, borcun mevcut olmadığının veya sona erdiğinin mahkeme kararıyla saptanmasıdır. İcra takibinden önce açılırsa, alacaklının takip yapmasını önlemeye veya takibin haksızlığını ortaya koymaya yöneliktir; mahkeme %15'ten az olmamak üzere teminat karşılığında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verebilir. İcra takibinden sonra açılırsa, takibin iptali ve ödenmişse paranın geri alınması (istirdat) amacı güder. Bu durumda takibin durdurulması için genellikle borcun tamamının icra dairesine depo edilmesi gibi daha ağır koşullar aranabilir.