4857 sayılı İş Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre 'evlilik izni'ni hukuki dayanakları, süresi ve ücretli/ücretsiz olma durumu açısından karşılaştırarak açıklayınız. Ayrıca, Yargıtay'ın evlilik izni kullanımıyla ilgili içtihatları ışığında, bu iznin yıllık izinden düşülemeyeceği ve iş sözleşmesinin haklı feshi üzerindeki potansiyel etkisini değerlendiriniz.
Evlilik izni, çalışanlar için yasal bir sosyal hak olup, evlenmeleri halinde işverence verilen ücretli bir mazeret iznidir. Süresi, çalışanın tabi olduğu kanunlara göre değişir. **Hukuki Dayanak ve Süre:** (1) **Özel Sektör Çalışanları İçin:** 4857 sayılı İş Kanunu'nun ek madde 2'si, işçiye evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin verileceğini düzenler. Dolayısıyla, özel sektörde çalışan işçilere 3 günlük evlilik izni hakkı tanınmıştır. Bu süre asgari olup, iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile uzatılabilir. (2) **Kamu Çalışanları İçin:** 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104/B maddesi uyarınca, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi halinde memura 7 gün evlilik izni verilir. Görüldüğü üzere, kamu çalışanları için evlilik izni süresi özel sektörden daha uzundur. **Ücretli/Ücretsiz Olma Durumu:** Her iki kanunda da evlilik izni 'ücretli izin' kapsamında yer alır. Bu, evlilik izni kullanılması nedeniyle çalışanların ücretinden kesinti yapılamayacağı ve kıdeme esas çalışma süresinden de düşülemeyeceği anlamına gelir. **Yargıtay Uygulamaları:** Yargıtay 9. HD'nin 02/07/2019 T., 2016/31083 E., 2019/14704 K. sayılı kararında, evlilik izni kullanıldığına dair belgenin mahkemece değerlendirilmesi gerektiği ve talep aşılarak hüküm kurulmasının hatalı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, evlilik izninin kanunda 'gün' olarak belirlenmesi nedeniyle, uygulamada hafta sonu veya resmi tatillere denk gelen izin sürelerinin iş gününden düşülmemesi konusunda işverenin yaklaşımına dikkat edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay 22. HD'nin 02.07.2013 T., 2013/15269 E., 2013/16139 K. sayılı kararında ise, davacının devamsızlıklarının doktor raporu ve evlilik izni gibi gerekçelere dayanması durumunda haklı sebeple fesih şartlarını oluşturmasa da geçerli fesih nedeni olabileceği vurgulanmıştır. Bu, işçinin izin hakkını kullanma biçiminin işveren tarafından fahiş bulunması halinde iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshine yol açabileceği anlamına gelir, ancak haklı fesih (işveren için) söz konusu olmaz. Evlilik izninde geçen zaman da çalışma süresine dahil edilir.