Türk Medeni Kanunu'na göre boşanma davasında yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesindeki kriterleri, kesin yetki olmaması ve kamu düzenine ilişkin bir husus olmamasının sonuçları bağlamında irdeleyiniz. Ayrıca, yanlış mahkemede dava açılması durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuçları (yetkisizlik/görevsizlik kararı ve yargılama giderleri) açıklayınız.
Boşanma davasında yetkili ve görevli mahkeme, davanın doğru ve usulüne uygun şekilde ilerlemesi için kritik öneme sahiptir. **Görevli Mahkeme:** 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun gereğince boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Görev, kamu düzenine ilişkin bir husus olduğundan, mahkeme göreve ilişkin durumu re'sen (kendiliğinden) araştırır ve davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Eğer dava görevli olmayan mahkemede açılmışsa, mahkeme görevsizlik kararı verir. Kararın aile mahkemesi sıfatıyla verilmemesi de bozma nedenidir. **Yetkili Mahkeme:** Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 168, boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkemeyi özel olarak düzenler: (1) Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya (2) Eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Yerleşim yeri, TMK madde 19 uyarınca, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir ve bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz. **Yetkinin Kesin Olmaması ve Sonuçları:** TMK madde 168'deki yetki kuralları 'kesin yetki' kuralları değildir ve kamu düzeni ile ilgili değildir. Bu nedenle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 19 uyarınca, mahkeme yetkiyi re'sen araştırmaz. Davalı tarafın, yetki itirazını cevap dilekçesinde ileri sürmesi zorunludur. Aksi takdirde, yetki itirazı dikkate alınmaz ve davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir (HMK 19/2, 19/4). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 15.01.2015 tarihli, E.2014/16138, K.2015/497 sayılı kararı da bu durumu teyit eder. **Yanlış Mahkemede Dava Açılması ve Hukuki Sonuçları:** Eğer dava yetkisiz veya görevsiz bir mahkemede açılırsa, mahkeme yetkisizlik veya görevsizlik kararı verir. HMK madde 331/2'ye göre, görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Ancak, davaya bir başka mahkemede devam edilmemişse, talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder. Bu durum, yanlış mahkemede açılan davanın yargılamayı uzatmasına ve davacının ek yargılama giderlerine katlanmasına yol açabileceği anlamına gelir.