Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre 'postada elkoyma' müessesesini, haberleşme özgürlüğü bağlamında irdeleyiniz. Bu tedbirin uygulanma şartlarını, kolluk görevlilerinin yetkilerini ve özellikle belirli suç tipleri için öngörülen istisnai durumları Yargıtay içtihatları ışığında açıklayınız.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 129, 'postada elkoyma' işlemini düzenleyerek haberleşme özgürlüğünün demokratik hayat biçimindeki üstün değerini güvence altına almayı amaçlamaktadır. Genel kural olarak, suçun delillerini oluşturduğundan şüphe edilen ve gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturma ve kovuşturmada adliyenin eli altında olması zorunlu sayılan gönderilere, hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararı ile elkonulabilir (CMK 129/1). Kolluk memurları, hakim veya Cumhuriyet savcısının kararının kendilerine bildirilmesi üzerine elkoyma işlemini yerine getirir, ancak zarfları veya paketleri açamazlar. Elkonulan gönderiler, ilgili posta görevlilerinin huzuru ile mühür altına alınıp derhal kararı veren hakim veya Cumhuriyet savcısına teslim edilir (CMK 129/2). Bu hüküm, haberleşmenin içeriğine doğrudan müdahale edilmeden önce yargısal denetimi zorunlu kılar. Ancak CMK 129/3, belirli suçlarla ilgili olarak verilen elkoyma kararlarında gönderilerin zarf veya paketlerinin Cumhuriyet savcısının talimatıyla kolluk memurları tarafından açılabileceği istisnasını getirir. Bu suçlar arasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda yer alan bazı ağır suçlar, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12. ve 13. maddelerinde tanımlanan suçlar ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 67. ve 68. maddelerinde tanımlanan suçlar bulunmaktadır. Bu istisna, kamu düzeni ve suçla mücadeledeki zorunluluk prensibiyle açıklanır. Soruşturma ve kovuşturmanın amacına zarar vermeyecekse, alınan tedbirler ilgililere bildirilir (CMK 129/4). Açılmamasına veya içeriği bakımından adliyenin eli altında tutulmasına gerek bulunmadığına karar verilen gönderiler, hemen ilgililerine teslim olunur (CMK 129/5). Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2020/4233 E., 2021/2007 K. sayılı kararında, kargo firmasında ele geçirilen kaçak sigara olayında CMK 129'un uygulanıp uygulanamayacağı tartışılmıştır. Kararda, suça konu eşyanın 'posta gönderisi' olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı durumlarda CMK 129'un değil, CMK 123 ve 127'deki genel elkoyma hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Bu içtihat, CMK 129'un uygulama alanının, haberleşmeye yarayan mektup, telgraf, yazılı metin, elektromanyetik bilgi taşıyıcı gibi gönderilerle sınırlı olduğunu ve ticari eşya taşımacılığındaki aramalarda farklı hükümlerin devreye gireceğini açıkça ortaya koymaktadır.