Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre tanıklara ödenecek tazminat ve giderlerin hukuki dayanağını, kapsamını ve bu ödemelerin yargılamadaki önemini ele alınız. Ayrıca, Yargıtay'ın zincirleme suç (TCK 43/1) ve cezanın belirlenmesi (TCK 61/1) ilişkin içtihatlarıyla CMK 61 arasındaki bağlantıyı açıklayınız.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 61, tanıklara verilecek tazminat ve giderleri düzenlemektedir. Birinci fıkraya göre, Cumhuriyet savcısı veya mahkeme başkanı veya hâkim tarafından çağrılan tanığa, kaybettiği zamanla orantılı bir tazminat verilir. Bu tazminatın miktarı her yıl Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarifeye göre belirlenir. Tanık seyahat etmek zorunda kalmışsa, yol giderleri ile tanıklığa çağrıldığı yerdeki ikamet ve beslenme giderleri de karşılanır. İkinci fıkra ise, ödenmesi gereken bu tazminat ve giderlerin hiçbir vergi, resim ve harç alınmaksızın ödeneceğini belirtir. Bu düzenleme, tanıklığın önemi ve kamusal niteliği göz önüne alınarak, tanıkların herhangi bir parasal kaygı duymaksızın görevlerini yerine getirmelerini sağlamayı amaçlar. CMK 61 Gerekçesi, tazminatın belirlenmesinde mahrum kalınan kar, zorunlu yol masrafları, beslenme giderleri ve olağandışı giderlerin göz önünde tutulduğunu ve tarifenin Adalet Bakanlığınca her yıl hazırlanacağını vurgular. Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2016/13887 E., 2017/4803 K. sayılı kararında, TCK'nın 43/1. maddesindeki zincirleme suç hükümleri ile TCK'nın 61/1. maddesindeki cezanın belirlenmesi hükümleri arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Kararda, TCK 43/1 uyarınca zincirleme suç için 'değişik zamanlarda' işlenme koşulu vurgulanmış; aynı mağdura, aynı zamanda, aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda tek suçun oluşacağı ve zincirleme suç hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Ancak bu durumun TCK 61. maddesi uyarınca temel cezanın belirlenmesinde göz önüne alınabileceği ifade edilmiştir. Metinde Yargıtay kararının CMK 61'e atıf yaparak TCK 61'in içeriğini açıklaması bir redaksiyonel hata olup, doğru referans TCK 61'dir. CMK 61 tanık giderlerini düzenlerken, TCK 61 cezanın bireyselleştirilmesi ve temel cezanın belirlenmesini düzenler. Yargıtay, temel cezanın belirlenmesinde suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, zaman ve yer, konunun önem ve değeri, zarar/tehlikenin ağırlığı, failin kusuru ve güttüğü amaç/saik gibi kriterlerin dikkate alınmasını belirtir. Bu bağlamda, CMK 61 tanıklık görevinin maddi yükünü hafifletirken, TCK 43 ve 61 ise suçun birden fazla işlenmesi ve cezanın tayini arasındaki karmaşık ilişkiyi düzenleyerek adil bir ceza sistemini sağlamayı hedefler. Tanık giderlerinin muafiyeti, adalete erişimi kolaylaştıran önemli bir unsurdur.