Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) göre ceza koşulu (cezai şart) nedir ve alacaklının hakları nelerdir? Kararlaştırılan ceza ile zarar arasındaki ilişki nasıldır?

Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 179. maddesine göre ceza koşulu (cezai şart), bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılan bir edimdir. Aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa, alacaklı, hakkından açıkça feragat etmedikçe veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmedikçe, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. TBK'nın 180. maddesi uyarınca, **alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile, kararlaştırılan cezanın ifası gerekir**. Alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa, alacaklı, borçlunun kusuru bulunduğunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez. (Kaynak: Zulkufarslan.av.tr/tbk-borc-iliskilerinde-ozel-durumlar/, TBK m. 179, m. 180)