İsim değiştirme davası açma yetkisine sahip kişileri, görevli mahkemeyi ve davanın ortalama süresini değerlendiriniz. Özellikle, 18 yaşından küçük çocukların isim değişikliği taleplerinin nasıl ele alındığını açıklayınız.

İsim değiştirme davası, Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesine göre 'haklı sebep' varlığı halinde açılabilen bir davadır. Bu davanın açılmasında yetkili kişiler, görevli mahkeme ve dava süreci şöyledir: **Dava Açma Yetkisine Sahip Kişiler:** 1. **Reşit (18 yaşını doldurmuş) Bireyler:** Kendi ad ve soyadlarını değiştirmek için dava açabilirler. Talep eden kişinin bizzat kendisi veya avukatı aracılığıyla başvurması gerekir. 2. **18 Yaşından Küçük Çocuklar Adına:** Bir çocuğun isminin değiştirilmesi, ancak mahkeme kararı ile mümkündür. Küçük adına isim değişikliği talep hakkı, çocuğun yasal velayetine sahip kimselere aittir. Bunlar genellikle çocuğun annesi veya babasıdır. Eğer anne ve babanın evliliği devam ediyorsa, velayet ortak olduğundan davanın anne ve baba tarafından birlikte açılması gerekir. Velayet hakkına sahip olmayan kişiler çocuk adına talepte bulunamazlar. Çocukla alakalı soybağı veya velayete ilişkin bir çelişki varsa, isim değişikliğini talep edecek tarafın öncelikle bu çelişkileri gidermesi gerekmektedir. **Görevli Mahkeme:** İsmin değiştirilmesi için açılan davalarda görevli mahkeme **Asliye Hukuk Mahkemeleri**'dir. Bu davalar, çekişmesiz yargı işi niteliğindedir ancak Kanun koyucu görevli mahkemeyi Asliye Hukuk olarak belirlemiştir. **Yetkili Mahkeme:** Davacının yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesi yetkilidir. **Davanın Ortalama Süresi:** İsim ve soyadı değiştirme davası, gerekli prosedürlerin (dilekçenin sunulması, tebligatların yapılması, delillerin toplanması, duruşmaların icrası) hızlı bir şekilde yerine getirilmesi durumunda, ortalama olarak **3 ay ile 5 ay** gibi bir sürede sonuçlanabilmektedir. Mahkemelerin iş yükü, tebligat süreleri ve delil toplama ihtiyacı (örneğin tanık dinleme, bilirkişi raporu) gibi faktörler bu süreyi etkileyebilir. Bazı durumlarda ilk celsede karar verilmesi de mümkündür. **18 Yaşından Küçük Çocukların İsim Değişikliği Talepleri:** * **Haklı Sebep:** Çocukların isim değişikliği taleplerinde de TMK m. 27'deki 'haklı sebep' ilkesi geçerlidir. Burada haklı neden, çocuğun ve ailenin bulunduğu sosyo-ekonomik statüye ve çocuğun üstün yararına göre değerlendirilir. Hakim, her bir olayı kendi koşullarına göre inceler. * **Çocuğun Menfaati:** Hakim, isim değişikliği talebinin çocuğun menfaatlerine aykırı olması ihtimalinde bu talebi reddeder. Ebeveynlerin çocuğun ismi hususunda anlaşamamaları durumunda da hakim, çocuğun menfaatleri doğrultusunda karar verir. Ancak, çocuğa milli kültüre, örf ve adete aykırı isim konulamaz. * **Prosedür Sonrası:** Mahkeme kararı kesinleştikten ve gazete ilanı yapıldıktan sonra, gerekçeli kararın bir örneği nüfus müdürlüğüne gönderilerek çocuğun isminin değiştirilmesi sağlanır. Pasaport, sosyal güvenlik gibi diğer kayıtlarda da değişiklikler yapılır. Önemli bir not: Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36/1-b maddesi uyarınca daha önce bir kez isim değişikliği davası açma sınırlaması, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği için, artık haklı neden olmak kaydıyla bir şahıs birden fazla defa isim değişikliği davası açabilir. Bu durum, küçük yaşta isim değişikliği yapılan kişilerin ileride tekrar dava açabilmelerine imkan sağlamıştır.