İşçinin maaşının ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda, 4857 sayılı İş Kanunu'na göre işçinin sahip olduğu temel haklar nelerdir? Özellikle iş görmekten kaçınma hakkı ve haklı nedenle derhal fesih hakkı hangi koşullarda kullanılabilir?

İşçinin maaşının ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda İş Kanunu'na göre sahip olduğu temel haklar şunlardır: 1. Ücret ve Faiz İsteme Hakkı: İşçi, ödenmeyen ücretini yasal yollara başvurarak talep edebilir. İş Kanunu Madde 34'e göre, gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. 2. İş Görmekten Kaçınma Hakkı (İK Madde 34): Ücreti, ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu, işçinin çalışmayı durdurabileceği ancak iş sözleşmesinin devam ettiği anlamına gelir. İşveren, bu nedenle işçinin sözleşmesini feshedemez ve yerine başka işçi alamaz. 3. Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı (İK Madde 24/II-e): İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Bu durumda işçi, kıdem tazminatına hak kazanır (eğer 1 yılını doldurmuşsa) ve ihbar süresine uymak zorunda kalmaz. Maaşın hiç ödenmemesi, eksik ödenmesi veya sürekli geç ödenmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Yargıtay, ücretin 20 günlük gecikme süresinin dolmasını beklemeden de, ücretin ödenmemesinin işçi için haklı fesih sebebi oluşturabileceğini kabul etmektedir. İş görmekten kaçınma hakkı için 20 günlük süre şartken, haklı fesih için ücretin hiç ödenmemesi veya sürekli eksik/geç ödenmesi gibi durumlar yeterli olabilir.