TBK Madde 179'a göre, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza koşulu kararlaştırılmışsa, alacaklının seçimlik hakları nelerdir? Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa durum değişir mi?

TBK Madde 179, ceza koşulunun sözleşmenin ifası ile ilişkisini düzenler. Alacaklının hakları, ceza koşulunun hangi tür ifa ihlali için kararlaştırıldığına göre değişir: 1. Hiç veya Gereği Gibi İfa Etmeme (Seçimlik Ceza Koşulu): Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa (örneğin, ayıplı ifa, eksik ifa), aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun (asıl edimin) ifasını ya da cezanın ifasını isteyebilir. Bu, alacaklıya bir seçim hakkı tanır; ikisini birden isteyemez. Ancak, alacaklı ifayı talep etmiş ve ifa imkansızlaşmışsa veya alacaklı ifadan vazgeçmişse cezayı talep edebilir. 2. Belirlenen Zaman veya Yerde İfa Etmeme (İfaya Eklenen Ceza Koşulu): Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için (örneğin, geç ifa) kararlaştırılmışsa, alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak (ihtirazi kayıt koymadan) kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte (yani hem geciken ifayı hem de) cezanın ifasını da isteyebilir. Burada ceza, asıl alacağa ek olarak talep edilebilir. TBK Madde 179/3 ise borçluya bir hak tanır: Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır. Bu durum, ceza koşulunun 'dönme cezası' niteliğinde olduğu haller için geçerlidir.