İş Kanunu'ndaki temel prensipler ışığında, maaşı ödenmeyen işçinin sahip olduğu hakları (faiz, iş akdini fesih ve iş görme borcundan kaçınma hakları dahil) detaylandırınız. İşçinin bu hakları kullanırken izlemesi gereken prosedürleri açıklayınız.
İş Hukuku, işçiyi ekonomik olarak daha güçsüz konumda görerek özel bir himaye sağlamaktadır. İşçinin emeği karşılığındaki ücreti (maaş), Anayasa'nın 55. maddesi ve İş Kanunu'nun 32. maddesi ile güvence altına alınmıştır. Ücret, iş akdinin zorunlu bir unsurudur ve en geç ayda bir ödenmelidir. **Maaşı Ödenmeyen İşçinin Hakları:** 1. **Ücret Talebi ve Faiz Hakkı:** İşçi, maaşının ödenmemesi halinde zamanaşımı süresi içinde ücretinin ödenmesini işverenden isteyebilir. İş Kanunu m.34 uyarınca, bu gecikmiş ücrete yasal faiz değil, 'mevduata uygulanan en yüksek faiz' uygulanır. Faizin işlemeye başlaması için kural olarak işverenin temerrüde düşürülmesi zorunludur (TBK m.117/1). İşveren davadan önce ihtarname ile temerrüde düşürülmemişse, davanın açılması ihtarname olarak kabul edilir ve faiz dava tarihinden itibaren işlemeye başlar. 2. **İş Akdini Haklı Nedenle Fesih Hakkı:** İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, işçi İş Kanunu m.24/2-e'ye istinaden iş akdini haklı nedenle derhal feshedebilir. Bu fesih halinde işçi, kıdem tazminatına hak kazanır ancak ihbar tazminatı ödenmez. İşçinin kullanmamış olduğu yıllık izin, fazla mesai, UBGT ücretleri gibi diğer alacakları ise mutlaka ödenir. 3. **İş Görme Borcunu Yerine Getirmekten Kaçınma Hakkı:** İş Kanunu m.34'e göre, ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu durumda işveren, işçinin yerine başka bir işçi alamaz ve çalışmaktan kaçınan işçinin sözleşmesini feshedemez. **Hakları Kullanırken İzlenmesi Gereken Prosedürler:** İşçinin haklı nedenle fesih hakkını kullanırken, işten ayrıldığını işverenine usulüne ve şekil şartlarına uygun olarak bildirmesi önemlidir. Genellikle bir noter ihtarnamesi ile bildirim yapılması tavsiye edilir. İhtarname, fesih nedenini, feshin İş Kanunu 24/2-e'ye dayandığını ve talep edilen alacakları açıkça belirtmelidir. Bu, olası bir dava sürecinde ispat yükü açısından önemlidir. Maaşı ödenmeyen işçiler, doğrudan İş Mahkemelerine başvurarak haklarını talep etmelidirler, çünkü Çalışma Bakanlığı'na yapılan şikayetler (ALO 170) genellikle yetersiz kalabilmektedir. Uzman bir iş hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almak, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından elzemdir.