Koronavirüs (COVID-19) salgını döneminde faaliyetlerine ara verilen veya durdurulan işyerlerinin 'mücbir sebep' hali kapsamına alınmasını düzenleyen 524 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ni, mücbir sebep kavramı ve hukuki dayanağı açısından değerlendiriniz. Hangi sektörlerin bu kapsamda yer aldığı ve kısmen faaliyet gösteren işletmelerin durumunu açıklayınız.
Koronavirüs salgınının yayılmasını önlemek amacıyla alınan tedbirler kapsamında faaliyetlerine tamamen ara verilen veya durdurulan işyerleri için Maliye Bakanlığı, 25.01.2021 tarihli 524 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 'mücbir sebep' hali ilan etmiştir. **Mücbir Sebep Kavramı ve Hukuki Dayanağı:** Vergi Usul Kanunu (VUK) 13. maddesi mücbir sebep hallerini saymıştır (ağır kaza, hastalık, tutukluluk, yangın, deprem, sel gibi afetler, kişinin iradesi dışındaki zorunlu gaybubetler, defter ve belgelerin elden çıkması). Ancak maddenin sonunda yer alan 'gibi hallerdir' ifadesi, bu listenin tahdidi (sınırlayıcı) olmadığını ve benzer durumların da mücbir sebep olarak kabul edilebileceğini göstermektedir. 524 sayılı Tebliğ, VUK 13. maddeyi dayanak yaparak, İçişleri Bakanlığı'nca alınan tedbirler kapsamında geçici süreliğine faaliyetlerine tamamen ara verilen/durdurulan işyerlerinin mücbir sebep halinde olduğunu kabul etmiştir. **Kapsamdaki Sektörler ve Tam Faaliyet Şartı:** Bu kapsamda mücbir sebep halinde kabul edilen işyerleri şunlardır: gece kulüpleri, bar, pavyon, diskotek, tiyatro, sinema, gösteri merkezi, konser salonu, nişan/düğün salonu, çalgılı/müzikli lokanta/kafe, gazino, birahane, taverna, kahvehane, kıraathane, kafeterya, kır bahçesi, nargile salonu, nargile kafe, internet salonu, internet kafe, her türlü oyun salonları, her türlü kapalı çocuk oyun alanları (AVM ve lokanta içindekiler dahil), çay bahçesi, dernek lokalleri, lunapark, yüzme havuzu, hamam, sauna, kaplıca, masaj salonu, SPA ve spor merkezleri. Mücbir sebep halinde olduğunun kabul edilmesi için işletmenin 'ana faaliyet alanının' bu listedeki faaliyetlerden olması ve 25.01.2021 tarihi itibarıyla vergi dairesi kayıtlarındaki ana faaliyet kodunun buna uygun olması şart koşulmuştur. **Kısmen Faaliyet Gösteren İşletmelerin Durumu:** Tebliğ, yalnızca faaliyetlerine 'tamamen ara verilmesine ya da faaliyetlerinin tamamen durdurulmasına' karar verilen işyerlerini mücbir sebep kapsamında kabul etmiştir. Faaliyetine kısmen ara verilen ya da durdurulan (örneğin paket servis veya gel-al uygulamaları ile kısmen de olsa faaliyetine devam eden) kafe, pastane, lokanta gibi yeme/içme hizmeti sunan mükellefler bu kapsamda mücbir sebep halinde sayılmamıştır. **Sonuçları:** Mücbir sebep halinde sayılan mükelleflerin Muhtasar Beyannameler (Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannameleri dâhil), Katma Değer Vergisi Beyannameleri, 'Form Ba-Bs' bildirimlerinin verilme ve e-Defterlerin oluşturulma/imzalanma/yüklenme süreleri, mücbir sebep halinin sona ereceği tarihi izleyen ayın 26. gününe kadar uzatılmıştır. Tahakkuk eden vergilerin ödeme süreleri de bu beyanname verme sürelerinin uzatıldığı ilk dönemden başlamak üzere, beyannamenin verilmesi gerektiği ayı izleyen aydan itibaren sırasıyla her bir dönem için takip eden ilgili ayın sonuna kadar uzatılmıştır. Ancak, Sosyal Güvenlik mevzuatından kaynaklanan yükümlülükler (prim ödemeleri vb.) bu erteleme kapsamı dışında kalmıştır.