Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 158. maddesi çerçevesinde, suçlara dair ihbar, şikayet ve suç duyurusu kavramlarını tanımlayarak aralarındaki farkları açıklayınız. Kamu makamlarına yapılan başvuruların kabul edilme ve işleme konulma süreçlerini, özellikle CMK 158/6'daki 'soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesi' hükmü bağlamında değerlendiriniz.
Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 158. maddesi, suçlara dair bildirimlerin yapılmasına ilişkin temel düzenlemeyi oluşturur. **İhbar:** Suça maruz kalmadan veya suça konu olmadan da yapılabilen, yetkili mercilere suç şüphesi hakkında bilgi verme niteliğindedir. Genellikle bir vatandaşlık görevidir ve bildirimde bulunanın kimlik bilgisi her zaman zorunlu değildir. Kolluk ve Cumhuriyet Başsavcılığı, ihbar edilen olayları derhal araştırmakla yükümlüdür. **Şikayet:** Kanunda özel olarak düzenlenmiş ve belirli suçlar (şikayete bağlı suçlar) bakımından suçun işlendiği veya öğrenildiği tarihten itibaren ilgili kişinin yetkili mercie 6 ay içerisinde başvurması gereken bildirim türüdür. Şikayetten vazgeçme, şikayete bağlı suçlarda davanın düşmesine neden olabilir. **Suç Duyurusu:** Genellikle suça konu olan veya mağdur ya da suçtan zarar gören kişi tarafından Cumhuriyet Başsavcılığı'na verilen bir dilekçe ile yapılan ve olayın ne olduğuna, faillerin kim olduğuna dair bilgi ve delil içeren, suç soruşturması başlatılmasını amaçlayan başvurudur. Şikayetten farklı olarak, şikayete bağlı olmayan suçlar için de yapılabilir ve vazgeçme davanın düşmesine yol açmaz. **Başvuruların Kabulü ve İşleme Konulma Süreci:** Suça ilişkin ihbar veya şikayetler doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK 158/1). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan başvurular ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir (CMK 158/2). Yurt dışında işlenen suçlar için elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir (CMK 158/3). Kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı suç iddiaları ilgili kuruma yapılırsa, kurum bunu gecikmeksizin Cumhuriyet Başsavcılığına göndermelidir (CMK 158/4). Başvurular yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK 158/5). **Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığına Karar Verilmesi (CMK 158/6):** Bu madde, 2017'deki değişiklikle eklenmiştir. 'İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir.' Bu durumda şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez. Karar, ihbarda bulunana veya şikayetçiye bildirilir ve bu karara karşı CMK 173'teki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü halinde soruşturma başlar. Bu kayıtlar özel bir sisteme kaydedilir ve sadece Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından görülebilir. Bu hüküm, gereksiz soruşturmaları önlemeyi ve kişilerin 'şüpheli' sıfatıyla haksız yere damgalanmasını engellemeyi amaçlar.