Türkiye'de 'güvenlik soruşturması' ve 'arşiv araştırması' kavramlarını tanımlayarak, kamu görevine atanma süreçlerindeki amaç ve kapsamlarını açıklayınız. Bu araştırmalar kapsamında telefon kayıtlarına erişim ve WhatsApp gibi şifreli iletişim platformlarının durumunu hukuki delil elde etme ilkeleri çerçevesinde değerlendiriniz.
Türkiye'de kamu görevine atanacak memurlar için 'güvenlik soruşturması' ve 'arşiv araştırması' yürütülür. **Güvenlik Soruşturması:** Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından aranıp aranmadığının, istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılması ve değerlendirilmesidir. **Arşiv Araştırması:** Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından aranıp aranmadığının, istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını ifade eder. Amaç, devlet kademesinde yer alacak memurların kamu güvenliği ve görevin hassasiyeti açısından uygunluğunu tespit etmektir. **Telefon Kayıtlarına Erişim ve Şifreli İletişim:** Metinde açıkça belirtildiği üzere, güvenlik soruşturması bir idari işlem olup, salt bu nedenle telefon dinlemesi veya kayıtlarına bakılamaz. Telefonun dinlenmesi, kayda alınması veya teknik takip gibi konular Ceza Muhakemesi Hukukunda (CMK) belirli şartlar altında ve ancak Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma yürütülerek, hakim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı emriyle mümkündür. HTS kayıtları (arama ve aranma bilgileri) adli bir soruşturma veya kovuşturma varsa dosyaya dahil edilebilir. CMK 134'e göre, telefon ve SIM kartlarının incelenmesi yoluyla delil toplanması için de hakim kararı veya savcı emri gereklidir. Sanığın rızası dahi olsa, kolluk görevlileri telefon içeriğindeki mesajları ve diğer bilgileri kayıt altına alamaz; bu kurallara aykırı elde edilen deliller hukuka aykırı kabul edilir (Y10CD-K.2021/12899). **WhatsApp, Telegram gibi şifreli iletişim platformları**nın içeriği ise, uygulamaların uçtan uca şifreleme ve yabancı sunucularda barındırılması nedeniyle Türk makamları tarafından incelenemez. WhatsApp yazışmaları, görüntülü arama kayıtları gibi kişisel veri niteliğindeki içerikler, herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın güvenlik soruşturması çerçevesinde incelenemez. Dolayısıyla, telefon kayıtlarına erişim ve şifreli iletişim içeriklerinin değerlendirilmesi, güvenlik soruşturmasının idari niteliği nedeniyle değil, ancak ceza muhakemesi kapsamında yasalara uygun bir adli tahkikatın varlığı halinde ve belirli koşullarla mümkündür. Olumsuz gelen güvenlik soruşturmalarına karşı 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açılabilir.