Zoning planı (imar planı) kavramını tanımlayarak, bu planlara karşı idari yargıda iptal davası açılabilmesinin şartlarını ve dava açma sürelerini detaylandırınız. Ayrıca, bu davalarda 'yürütmenin durdurulması' kararı verilebilmesinin koşullarını ve hukuki etkilerini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #218196

Zoning planı (imar planı), imar uygulamalarında yerlerin detaylı bilgilerini içeren ve şehrin kültürel yapısı, nüfus özellikleri dikkate alınarak hazırlanan plan-haritalardır. Bir idari işlem niteliğinde olan imar planları, yetki, sebep, konu, şekil ve maksat olmak üzere beş unsura sahiptir. Bu unsurlardan herhangi birindeki sakatlık, idare mahkemelerinde iptal davası açılmasına zemin hazırlar. **İptal Davası Açma Şartları:** İmar planına karşı iptal davası açılabilmesi için, planın kamu yararına, şehircilik ilkelerine, planlama ilkelerine aykırı olması, yetkisiz kişilerce hazırlanması veya eksik inceleme ile hazırlanması gibi hukuka aykırılıklar bulunmalıdır. Davayı, imar planından menfaati ihlal edilen herkes (tapu maliki, zilyet, sınırlı ayni hak sahipleri) açabilir. Davalı taraf, planı hazırlayan kurum olan belediye tüzel kişiliği veya valiliktir. **Dava Açma Süreleri:** İmar planları, ilgili yerlerde ve idarenin internet sayfasında bir ay süreyle ilan edilir. Bu ilan süresi içinde doğrudan iptal davası açılabilir. Eğer bu süre içinde plana itiraz edilmişse ve itiraz reddedilirse (açıkça veya 15 gün içinde cevap verilmemesiyle zımnen), ret kararının tebliğinden veya zımni ret süresinin bitiminden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir. Ancak metinde, imar planlarına ilişkin dava açma sürelerinin kural olarak 30 gün olarak belirlendiği ve bu durumun idari işlemlerin iptali davaları için genel olan 60 günlük süreden ayrıştığı belirtilmiştir. Görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir; ülke çapında uygulanacak planlar için Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görevlidir. Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. **Yürütmenin Durdurulması:** Yürütmenin durdurulması, idari işlemin yürütülmesini (sonuç doğurmasını) idari davanın sonuna kadar geçici olarak durduran, tedbir niteliğinde bir ara karardır (İYUK m.27). Koşulları şunlardır: İmar planının uygulanmasının telafisi güç veya imkansız zarar doğuracak olması, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Uygulamakla etkisi tükenecekse idarenin savunması beklenmeden karar verilebilir. Karar verildiğinde idare derhal işlemleri durdurur. Yürütmenin durdurulması kararı sonucunda, iptal davasının kabulü halinde, imar planındaki işlemler yapılmaz ve taşınmaz plansız hale gelir. Eğer sadece belirli kısımlar iptal edildiyse, plan sadece o kısım için geçerliliğini kaybeder.