İmar planının iptali davası hangi gerekçelerle açılabilir ve bu davayı açma ehliyeti kimlere aittir?

İmar Planının İptali Davasının Gerekçeleri: İmar planları birer idari işlem olduğundan, idari işlemlerin unsurlarında (yetki, şekil, sebep, konu, amaç) meydana gelen sakatlıklar nedeniyle iptal davasına konu edilebilirler. Başlıca iptal gerekçeleri şunlardır: 1. Hukuka Aykırılık: - Kamu Yararına Aykırılık: Planın kamu yararından ziyade belirli kişi veya grupların çıkarına hizmet etmesi. - Şehircilik İlkelerine Aykırılık: Planın, yoğunluk, ulaşım, yeşil alan, sosyal donatı gibi temel şehircilik prensiplerine uymaması. - Planlama Esaslarına ve Tekniklerine Aykırılık: Planın hazırlanmasında bilimsel ve teknik verilere, analizlere dayanılmaması, üst ölçekli planlara (örn: çevre düzeni planı, nazım imar planı) aykırı olması. - Yetki Unsurunda Sakatlık: Planın yetkisiz bir idari merci tarafından yapılması veya onaylanması. - Şekil Unsurunda Sakatlık: Planın hazırlanması ve onaylanması sürecinde kanunda öngörülen usul kurallarına (askı, itiraz, görüş alma vb.) uyulmaması. - Sebep ve Konu Unsurlarında Sakatlık: Planın dayandığı gerekçelerin hukuka uygun olmaması veya planın içeriğinin hukuka aykırı olması. - Amaç Unsurunda Sakatlık: Planın kanunda belirtilen amaçlar (kamu yararı, sağlıklı kentleşme vb.) dışında bir amaçla yapılması. - Eksik İnceleme: Planın yeterli araştırma ve analiz yapılmadan hazırlanması. Dava Açma Ehliyeti (Menfaat İhlali): İmar planının iptali davasını, o planla menfaati ihlal edilen herkes açabilir (İYUK m. 2). Bu kişiler şunlar olabilir: - Tapu Maliki: Planın doğrudan mülkiyet hakkını etkilediği taşınmazların malikleri. - Sınırlı Ayni Hak Sahipleri: İrtifak hakkı, intifa hakkı gibi hak sahipleri. - Zilyetler: Uzun süredir davasız ve çekişmesiz malik sıfatıyla zilyet olanlar (duruma göre). - Kiracılar: Danıştay'ın bazı kararlarında kiracıların da dava açabileceği kabul edilmekle birlikte, bu durum daha çok planın kiracının kullanım hakkını doğrudan ve güncel olarak etkilemesine bağlıdır. Genel olarak, planın uygulandığı alanda yaşayan, çalışan veya planın çevresel etkilerinden doğrudan etkilenecek kişilerin de menfaatlerinin ihlal edildiği kabul edilebilir.