TMK Madde 179'a göre, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza koşulu kararlaştırılmışsa, alacaklının seçimlik hakları nelerdir? Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi için kararlaştırılmışsa durum nasıl değişir?

TMK Madde 179, ceza koşulunun sözleşmenin ifası ile ilişkisini düzenler ve alacaklıya seçimlik haklar tanır: 1. Genel Durum (Sözleşmenin Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesi İçin Ceza): Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden (örneğin, cezanın ifa yerine geçeceği veya ifaya ek olarak istenebileceği) anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun (asıl edimin) ifasını ya da cezanın ifasını isteyebilir. Bu, alacaklıya bir seçimlik hak tanır; ikisini birden isteyemez (seçimlik ceza koşulu). 2. Belirli Zaman veya Yerde İfa Edilmemesi İçin Ceza (İfaya Eklenen Ceza Koşulu): Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu (gecikme veya ayıplı ifa gibi belirli bir ihlal türü) için kararlaştırılmışsa, alacaklı, hakkından (yani cezayı talep etme hakkından) açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz (cezayı talep etme hakkını saklı tutmadan) olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Bu durumda ceza, asıl alacağa eklenir. Borçlunun İspat Hakkı: Her iki durumda da borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu (cayma/dönme cezası) ispat etme hakkı saklıdır (TMK m. 179/3).