6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca mahkemelerin görevi kanunla belirlenmesi ilkesi, 'kamu düzenine ilişkin' olma niteliği ve 'kıyas veya yorum ile genişletilemez' kuralı bağlamında nasıl açıklanır? Yargıtay'ın 05.12.1977 tarihli 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı bu konuda neyi vurgulamıştır?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 1. maddesi uyarınca 'mahkemelerin görevi kanunla belirlenir'. Bu ilke, mahkemelerin hangi tür uyuşmazlıklara bakacağının kanun koyucu tarafından kesin olarak düzenlenmesi gerektiğini ifade eder. Mahkemelerin görevi 'kamu düzenine ilişkin' bir konudur, bu da mahkemelerin görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) dikkate alması gerektiği anlamına gelir. Ayrıca, mahkemelerin görevi 'kıyas veya yorum ile genişletilemez ya da değiştirilemez'. Bu kural, görevli mahkemenin belirlenmesinde dar yorum ilkesini benimser. Yargıtay'ın 05.12.1977 tarihli 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesinde de belirtildiği gibi, 'Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görev genel mahkemelere aittir' ve 'ayrık hükümlerin dar olarak yorumlanması yoruma ilişkin temel bir kuraldır.' Bu, özel görevli mahkemelerin (örneğin İş Mahkemeleri) görev alanlarının istisnai nitelik taşıdığını ve bu alanların dar yorumlanması gerektiğini vurgular.