5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) 'katalog suçlar' kavramı nedir ve bu suçların varlığı durumunda şüpheli veya sanık için tutuklama nedenlerinin 'var olduğu kabul edilmesi' ne anlama gelir? Bu kabulün hukuki niteliği ve sanığın aksi ispat yükümlülüğü üzerindeki etkisi nedir?

Katalog suçlar, CMK’da bazı koruma tedbirlerinin (gözaltı, tutuklama vb.) uygulanabileceği sınırlı sayıdaki suç listesine denir. CMK 100/3. maddesinde düzenlenmiştir. Katalog suçlardan birinin işlenmesi halinde şüpheli veya sanık için tutuklama nedenlerinin var olduğu kabul edilir. Bu, hakimin tutuklama nedenlerini (kaçma şüphesi, delil karartma vb.) ayrıca araştırarak ölçülülük ilkesi çerçevesinde karar vermesine gerek kalmadan, bu sebepleri var kabul ederek tutuklama kararı verebileceği anlamına gelir. Bu bir 'karine'dir, yani aksi ispatlanıncaya kadar tutuklama nedenlerinin var olduğu kabul görür. Burada aksini ispatlamakla yükümlü olan sanıktır. Sanık, kaçma veya delil karartma ihtimali olmadığını, müşteki üzerinde baskı kurma gibi bir durumunun olmadığını somut verilerle ispat ederek bu karineyi çürütmesi mümkündür. Dolayısıyla bir kişi katalog suç işlemiş olmasına rağmen tutuklanmaması mümkündür.