Anayasa Mahkemesi'nin 2024/148 sayılı kararında, OHAL KHK'sı ile görevine iade edilen kişilerin tazminat talep edemeyeceğine ilişkin kuralın iptal edilmesi, devletin hangi temel yükümlülüğüne dayanmaktadır?

Bu iptal kararı, devletin 'hukuka aykırı eylem ve işlemlerinden doğan zararı giderme' ve buna imkan tanıyan 'etkili başvuru yolları sağlama' yükümlülüğüne dayanmaktadır. Anayasa'nın 125. maddesi 'İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır' derken, 40. maddesi de 'etkili başvuru hakkı'nı güvence altına alır. Anayasa Mahkemesi'ne göre, bir kişinin görevine iade edilmesi, idarenin o kişiye uyguladığı çıkarma işleminin hukuka aykırı olduğunun zımnen de olsa kabulü anlamına gelir. Hukuka aykırı bir işlem nedeniyle maddi veya manevi zarara uğrayan kişinin, bu zararının giderilmesi için dava açma yolunun kanunla kapatılması, Anayasa'da güvence altına alınan bu temel haklarla ve hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. Devlet, kendi hatasından doğan zararı tazmin etmekle ve bu tazminatın talep edilebileceği mekanizmaları açık tutmakla yükümlüdür.